Vlaming switcht vaker van ziekenfonds

Door Lorin Parys op 5 januari 2018, over deze onderwerpen: Welzijn

Vooral de niet-verzuilde ziekenfondsen - denk aan Partena - hebben de afgelopen jaren leden gewonnen. De groeiende concurrentie en ontzuiling doen de klassieke spelers pijn.

Elke Vlaming moet zich aansluiten bij een ziekenfonds voor de terugbetaling van ziektekosten, zoals de kosten van een huisartsbezoek. Acht op de tien Vlamingen zijn lid van een ziekenfonds dat tot een van de drie klassieke zuilen behoort. Dat zijn naast de Christelijke Mutualiteiten (CM), de Socialistische Mutualiteiten en de Liberale Mutualiteit.

De rest van de bevolking is aangesloten bij een niet-zuilgebonden ziekenfonds. Het gaat om de Onafhankelijke Ziekenfondsen, waartoe Partena behoort, het Neutrale Ziekenfonds en de Hulpkas en het ziekenfonds van de NMBS, beide overheidsinstellingen.

Hun ledengroei is veel groter dan bij de klassieke ziekenfondsen, die in dezelfde periode 51.000 extra leden verwelkomden. Tegenover hun veel grotere ledenaantal groeien zij maar 1 procent. De liberalen gaan er zelfs op achteruit.

Eenzelfde tendens is zichtbaar bij de Vlaamse zorgkassen, blijkt uit het jaarverslag van het Vlaams Zorgfonds. Elke Vlaming ouder dan 25 jaar moet zich aansluiten bij zo'n zorgkas, wat 50 euro per jaar kost. Die zorgkas ondersteunt via de Vlaamse zorgverzekering zorgbehoevende ouderen of mensen met een handicap.

De ledenverhoudingen liggen in lijn met die van de ziekenfondsen. Dat is logisch, want de meeste mensen kiezen om de terugbetaling van hun ziektekosten en hun Vlaamse zorgverzekering bij dezelfde instelling onder te brengen. Ook bij de zorgkassen is de grote meerderheid bij een traditionele instelling aangesloten, maar de niet-verzuilde organisaties kregen er de voorbije jaren het meeste leden bij.

Tussen 2012 en 2016 steeg hun ledenaantal met 78.000, een toename van 7 procent. De traditionele zorgkassen zagen dat aantal met 35.000 mensen groeien. Tegenover hun totale ledenaantal blijft de aangroei beperkt tot 1 procent.

'Vroeger sloten mensen zich bij een ziekenfonds aan zonder zich daarbij vragen te stellen. Ze volgden gewoon hun ouders', zegt Steven Hermans van de CM, door de historisch dominante rol van de christelijke zuil nog altijd veruit de grootste speler op de markt. 'De jongste jaren is er een sterkere concurrentie en gaan ziekenfondsen actief communiceren over hun dienstverlening. Die groeiende concurrentie vertaalt zich in de cijfers.'

Volgens Geert Messiaen, de topman van de Liberale Mutualiteit, speelt de ontzuiling eveneens een rol. 'Meer en meer jongeren willen niet geassocieerd worden met een politieke stroming en kiezen daarom voor een ziekenfonds met een neutrale benaming.'

De liberalen zijn de enige van de drie klassieke spelers die er qua ledenaantal op achteruitgaan. Messiaen wijt dat aan het verouderde ledenbestand. Het ziekenfonds zet daarom meer in op diensten die jonge gezinnen aantrekken. Ook de huisstijl werd verjongd en in plaats van Liberale Mutualiteit profileert het fonds zich als LM.

Volgens de verzuilde organisaties dalen hun ledenaantallen ook omdat de niet-verzuilde zich erg nadrukkelijk richten op jonge en gezonde mensen. Die betalen evenveel lidgeld, maar kosten minder dan ouderen omdat ze minder hulp nodig hebben. Daardoor hebben die fondsen meer geld om in te zetten voor reclamecampagnes of voor specifieke voordelen voor jongere leden, zoals een tussenkomst voor het halen van een rijbewijs of het terugbetalen van een wellnessbezoek.

'De CM focust zich heel bewust op de volledige bevolking', zegt Hermans. 'We zijn er ook voor ouderen of wie minder gezond is. Een ziekenfonds vertrekt vanuit het solidariteitsprincipe en dat vertalen we in onze communicatie, ons aanbod en onze dienstverlening.'

De Onafhankelijke Ziekenfondsen zien dat anders. Ze stellen dat hun nieuwe klanten vooral op zoek zijn naar een frisse aanpak. 'Ziekenfondsen evolueren van de pure uitbetalende instantie van vroeger naar een adviesverlener en partner voor gezondheid en persoonlijk welzijn. We zetten maximaal in op klantvriendelijkheid, digitalisering en modernisering', zegt Sarah Masschelein, woordvoerster van Partena. 'Omdat we geen logge structuur hebben, spelen we ook sneller in op veranderingen.'

Vlaams Parlementslid Lorin Parys (N-VA), die de Vlaamse cijfers verzamelde, vindt het positief dat meer mensen bewust nadenken over hun zorgkas en ziekenfonds. 'Keuzevrijheid is voor ons belangrijk. Voor een groeiende groep mensen heeft die keuze minder te maken met de politieke of geloofsovertuigingen, maar met de beste dienstverlening.'

Gemiddeld betaalt een Vlaming of een Brusselaar voor de verplichte en aanvullende ziekteverzekering nu bijna 85 euro per jaar. Dat is 2 procent meer dan een jaar eerder, schreef De Standaard gisteren. Bijna de helft van de 27 regionale ziekenfondsen trekt haar prijs op. Twee ziekenfondsen lieten hun tarieven zakken. Er zijn grote verschillen tussen de fondsen, maar de verschillen in aanbod zijn voor de aanvullende ziekteverzekering erg groot.

De N-VA wil het Vlaams Zorgfonds de mogelijkheid geven om tot maximaal een derde van zijn reserves te beleggen in welzijns- en infrastructuurvastgoed.

Vandaag moet het Reservefonds van het Zorgfonds, dat ongeveer 1 miljard euro beheert, minstens 70 procent in obligaties beleggen en mag het maximaal 20 procent in aandelen en 10 procent in vastgoed beleggen. Vlaams Parlementslid Lorin Parys (N-VA) vindt het logisch dat het Vlaams geld voor de zorg ook in die zorg wordt geïnvesteerd. Hij pleit voor een Zorginfrastructuurfonds waarin zorgvoorzieningen de kans krijgen om met hun reserves te participeren. 'Op die manier kan het Zorgfonds een beter rendement halen, krijgen de Vlamingen sneller nieuwe zorginfrastructuur en zien bouwplannen sneller het licht', zegt Parys.

Bron: De Tijd / Barbara Moens & Jasper D'Hoore

Foto-album

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is