Ik trouw wel met mezelf

Door Lorin Parys op 24 februari 2015, over deze onderwerpen: Blog, Welzijn

Richt een huwelijksbureau op. Dat was het antwoord dat een oudgediende in het welzijnswerk me jaren geleden gaf op de vraag wat we konden doen om de cirkel van kansarmoede te breken. Het probleem, vertelde ze me, was dat de mensen uit haar ‘doelgroep’ alleen met elkaar trouwden. Die stelling heeft me altijd geïntrigeerd maar kon je tot voor kort niet makkelijk nagaan. Dankzij de FOD Economie kan dat nu wel, zij houden gegevens bij over wie met wie trouwt in dit land. En dus kon ik eindelijk die boude bewering naast de data leggen.

De cijfers

In 2013 spraken 45.290 mensen in Vlaanderen het jawoord uit. Bij de echtgenoten die eerst op de trouwakte vermeld staan, waren er 416 bedrijfsleider, 2.038 zelfstandige, 9.825 bediende, 6.908 arbeider, vier helper en 2.754 zonder beroep. Van de rest hadden we geen flauw idee wat ze voor de kost deden. Wat meteen opvalt, is dat meer dan de helft van de mensen zonder beroep zich in de echt verbond met iemand uit dezelfde categorie. Een kwart van hen koos een bediende als partner en een dikke 10 procent trouwde met een arbeider of arbeidster. Van de 2.754 echtelieden zonder beroep in 2013 kozen er verder maar 70 voor een man of vrouw die zelfstandige was en slechts 3 voor een bedrijfsleider. Terwijl van de 12.279 bedrijfsleiders, zelfstandigen en bedienden meer dan 80 procent in het huwelijksbootje stapte met een bedrijfsleider, zelfstandige of bediende. Bij de arbeiders trouwde de helft met een bediende, meer dan een kwart met een andere arbeider en 18 procent met iemand zonder beroep.

Stratificatie tussen onze oren

Het lijkt er dus sterk op dat we vooral met onszelf trouwen. Het bovenstaande plaatje legt dan ook een ongemakkelijke waarheid bloot: in een land dat meer dan de helft van zijn welvaart aanslaat om te herverdelen, trouwt een werkloze chauffeur nog altijd niet met een bankdirecteur. In het licht van al die herverdeling en streven naar gelijkheid, zou dat een onthutsende vaststelling moeten zijn. Maar dat is het niet, omdat de cijfers alleen bevestigen wat we intuïtief al lang vermoedden: we zijn een gestratificeerde maatschappij. In mensentaal: sociale klasse speelt nog altijd een belangrijke rol in onze partnerkeuze. Dat is merkwaardig omdat onze huwelijksmarkt, in theorie althans, nog maar weinig beperkingen kent. Meer en meer mensen vinden elkaar zelfs via een ‘gemeenschappelijke vriend’, het internet. Daardoor zouden factoren zoals locatie maar ook afkomst minder belangrijk moeten worden in onze huwelijkskeuzes. Daarnaast maken sociale investeringen dat sportclubs, toneelkringen en muziekfestivals toegankelijk zijn voor het gros van onze maatschappij. We hebben dus opportuniteit genoeg om virtueel en reëel duchtig te mixen, maar toch trouwen we netjes binnen de eigen sociale groepen. De echte stratificatie zit tussen onze twee oren.

Dat alles heeft zo zijn gevolgen voor de ongelijkheid. Er wordt weinig over gesproken, maar huwelijken doen vandaag de ongelijkheid stijgen, terwijl ze die vroeger deden afnemen. Dat is ook de conclusie die Jeremy Greenwood (University of Pennsylvania) trok uit zijn onderzoek, ‘Marry Your Like: Assortative Mating and Income Inequality’. Hij vergeleek Amerikaanse huwelijksdata tussen 1960 en 2005 en concludeerde dat Amerikanen vandaag, meer dan in de jaren zestig, geneigd zijn met iemand te trouwen die een gelijkaardige opleiding en beroep heeft. Dat er nu meer vrouwen werken dan toen, zit daar uiteraard ook voor iets tussen. Als Amerikanen hun echtgenoten vandaag zouden kiezen zoals ze dat in 1960 deden, zou de ongelijkheid afnemen. Maar nu maakt een huwelijk de armen armer en de rijken rijker.

Een huwelijk is geen instrument van sociale mobiliteit

Ook interessant om weten is wat er gebeurt als rijk met arm trouwt. Dat heeft Jessi Streib van Duke University net onderzocht in ‘The Power of the Past, Understandig Cross-Class Marriages’. Het zijn verrassend genoeg net de verschillen tussen verschillende klassen die de mensen die ze interviewde aantrekkelijk maakten voor elkaar. Maar ook, minder verrassend, dat een huwelijk mensen niet verandert. Het huwelijk vandaag is geen instrument van sociale mobiliteit. Maar laten we eerlijk zijn, zegt het niet veel over het failliet van heel wat van onze investeringen in sociale gelijkheid als we onze toevlucht moeten nemen tot huwelijken om ze te verwezenlijken?

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is