Foute vrienden

Door Lorin Parys op 13 januari 2015, over deze onderwerpen: Blog, Welzijn

Als terroristen cartoonisten vermoorden en de hele wereld plots de vrije pers preekt, boer let op uw ganzen. We drukken het beleefd uit als we zeggen dat er zondag in Parijs heel wat vreemde vrienden van de vrijheid arm in arm liepen met echte partners van het potlood en de pen.

Leiders uit Egypte, Turkije en Rusland maar ook het Jordaans koningspaar hadden misschien beter thuis wat langer voor de spiegel kunnen staan dan in de hoofdstad van de Verlichting op straat te gaan. In Jordanië bijvoorbeeld staat op het beledigen van koning of islam drie jaar opsluiting, het land bekleedt de 141ste plaats van de 196 in Freedom’s House 2011 Freedom of the Press Report. De royals van Saudi-Arabië konden Parijs zondag niet vinden op een kaart maar lieten vorige week wel hun afgrijzen blijken. Een punt dat door sommigen als positief werd gezien: een streng islamitische staat die eindelijk een lijn in het Saharazand trok. Het officieel persagentschap van het koninkrijk had het woensdag over ‘een laffe terroristische daad die wordt verworpen door de echte islamitische godsdienst’. Wat ze met dat laatste bedoelden, werd donderdag duidelijk. Toen kreeg Raif Badawi de eerste 50 van 1.000 publieke zweepslagen, zijn straf voor het beledigen van de islam. Het heeft het voordeel van de duidelijkheid: automatische wapens zijn niet geoorloofd om de vrijheid van meningsuiting te bekampen, publieke foltering blijkbaar wel.

The land of the free

Maar voor ‘faux friends’ van de vrije meningsuiting hoeven we niet altijd naar het Midden-Oosten maar kunnen we ook in the land of the free terecht. Apple plaatste een rouwband met opschrift ‘Je suis Charlie Hebdo’ op zijn Franse site en sprak in een persbericht over ‘solidariteit met creatievelingen wereldwijd.’ Zoals wel eens meer gebeurt, blijken de deuren vooral in het huis van de timmerman te piepen. De redactie van Charlie Hebdo speelde vijf jaar geleden met de idee voor een app van hun magazine maar lieten die uiteindelijk varen. De reden? De kansen om ze voorbij de Apple ‘censuur’ te krijgen waren nihil. Dat had Mark Fiore, een cartoonist, kort voor hen immers ook al meegemaakt. Zijn app, die zijn cartoons zou tonen, werd geweigerd. Tot hij het jaar daarop een prestigieuze Pullitzer Prijs won en Apple van gedacht veranderde.

Ook Mark Zuckerberg, de baas van Facebook, is plots een voorvechter van alles wat naar vrije mening ruikt. Vorige week postte hij op zijn pagina dat Facebook niet versaagt in het zicht van extremisme omdat ‘verschillende stemmen – ook als ze soms beledigend zijn – de wereld een betere en interessantere plek kunnen maken.’ Ik heb gelachten met de  heerlijke ironie van de Facebookgebruiker die als antwoord een foto van het schilderij L’Origine du Monde postte. Het werk uit 1866 van Gustave Courbert dat in het Musée d’orsay hangt, beeldt het vrouwelijk geslachtsorgaan af en was kennelijk te vleselijke kunst voor Facebook dat het werk meerdere keren van zijn pagina’s bande. Nochtans kon je nog niet zo lang geleden wel een groep onder de naam ‘Dood aan Israel’ vinden maar riskeer je nog altijd beter geen foto van een moeder die borstvoeding geeft als je account je lief is.

Het voorstel van Anciaux

Maar eerlijk is eerlijk, zelf spelen we ook niet altijd kampioen. We merken sneller de splinter in het oog van onze buur dan de balk in eigen gezicht. De Antwerpse Jongsocialisten stapten vrijdag met volle overtuiging mee op in een stille betoging aan de Antwerpse stripwinkel Mekanik onder de banner ‘Je Suis Charlie’. Minder dan twee weken geleden diende dezelfde jongsocialisten klacht in tegen een studentenclub, het KVHV. Die laatste had bisschop Bonny herinnerd aan de katholieke leer die niet zou toelaten om het kerkelijk huwelijk open te stellen voor homo’s zoals Bonny zou gesuggereerd hebben. Een visie uit het paleontologisch tijdperk die ik niet deel maar waar een beetje voorvechter van vrije meningsuiting perfect mee kan leven. Voor de jongerenafdeling van de sp.a in Antwerpen was het reden genoeg om klacht in te dienen bij het Interfederaal Centrum voor Racismebestrijding en Gelijke Kansen met als argument dat ‘voor ons een grens is overschreden’.

Maar ook ter rechterzijde heeft wie vandaag de vrije mening verdedigt, gisteren deze krant bestookt met het dwingend verzoek om Abou Jahjah niet langer een column te gunnen. En wie herinnert zich tot slot nog het voorstel van resolutie van sp.a senator Bert Anciaux ‘betreffende de strijd tegen de islamofobie?’ Een voorstel dat indien gestemd, beledigingen aan het adres van één bepaalde godsdienst aan banden had gelegd door het inperken van het recht op vrije mening. Mijn punt is dat met zulke vrienden een vrije pers geen vijanden nodig heeft. Wie vandaag achter de banner ‘Je Suis Charlie’ loopt, deed gisteren soms exact het omgekeerde. 

Nu extremisten onze grootste sterkte, onze vrijheid van meningsuiting, genadeloos uitbuiten als zwakte om ons systeem van binnenuit aan te vallen, moeten we niet gaan twijfelen aan de verdiensten van de Verlichting. We moeten wel resoluut de wetten toepassen die al bestaan om taal die opruiend is en tot geweld aanzet te beteugelen. Maar het zou ons sieren als we ook morgen en overmorgen ‘Je Suis Charlie Hebdo’ zouden scanderen wanneer ons eigen geloof of gemeenschap onderwerp wordt van spot. Van een beetje meer rechtlijnigheid en een beetje minder hypocrisie kunnen we allemaal beter worden. 

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is