De peer van Poetin

Door Lorin Parys op 2 september 2014, over deze onderwerpen: Blog

Vladimir Vladimirovitsj is alweer geslaagd in iets wat ons nog nooit is gelukt: ons op grote schaal onze eigen producten doen kopen. Perenvlaai, perengelei en perensoep zijn niet langer louter gerechten, maar ook politieke statements. Met dank aan de Russische president en zijn invoerverbod op land- en tuinbouwproducten uit de EU. De binnenlandse perenverkoop is daardoor fors gestegen, dat weet u. Maar voorlopig is er niemand die ons vertelt waarom het wachten was tot de Russen ons een peer stoofden vooraleer wij de trots in onze gestoofde peer ontdekten. Want met die peer van Poetin steekt zelfs bij ons het economische patriottisme de kop op. Een fenomeen dat al veel langer opgang maakt in andere naties, maar waar wij tot nu toe verstoken van waren. Een beetje patriottisme in de supermarkt heeft positieve aspecten, ook voor het milieu, en moeten we aanmoedigen. Maar de geschiedenis leert dat sluwe politici economisch patriottisme ook gebruiken als een handige dekmantel voor economisch protectionisme. En daarmee zijn we allemaal slechter af.

Made in France

In Frankrijk, waar elke marktkramer op de hoek van de straat je met ‘produits du terroir' om de oren slaat, trekken ze bijna je paspoort in als je niet lokaal koopt. Arnaud Montebourg, die vorige week als minister van Economie uit de regering werd gebonjourd, schreef een boek over economisch patriottisme en lanceerde een campagne, Made in France. Die moest Fransen ertoe aanzetten Frans te kopen. Of die echt effect heeft gehad is niet duidelijk, maar in een peiling zei driekwart van de Fransen dat ze meer zouden betalen voor producten als ze wisten dat ze uit Frankrijk kwamen. Zo was Montebourg ziedend - en de Fransen met hem - toen hij ontdekte dat de WK-truitjes van de nationale voetbalploeg niet in Frankrijk, maar in Thailand bleken vervaardigd. Bij ons kwam zelfs niemand op het idee om dat even na te gaan. Montebourg eiste dat de voetbalbond er nieuwe bestelde. Enig probleem: een truitje in Thailand maken, kostte sponsor Nike 5 euro, een Frans exemplaar 21 euro.

Nieuw economisch patriottisme

Ook in de VS tiert het ‘nieuw economisch patriottisme', zoals Obama dat noemt, welig. Een vervolg op de campagne ‘Be American, buy American'. Wat de Fransen en de Amerikanen te veel hebben, hebben wij te weinig. We moeten niet op Poetin wachten om een gezonde dosis chauvinisme aan de kassa te tonen. Dat aspect van economisch patriottisme zouden we in Vlaanderen dus beter wat cultiveren, bijvoorbeeld met één label voor alle producten die grotendeels hier worden gemaakt.

Geen protectionisme

Maar patriottisme mag geen protectionisme worden. Montebourg gebruikte zijn campagne ook om de overname van het Franse Alstomdoor het Amerikaanse GE tegen te werken. Ook in de VS werd het economisch patriottisme handig gebruikt om vrije handel te belemmeren. En vorige maand noemde de Amerikaanse regering het bedrijf Burger King een ‘deserteur' omdat het via de overname van een Canadees bedrijf het hoofdkwartier naar Canada zou verhuizen.

Ook in Nederland, waar ze vaak zoveel geloof in eigen kunnen tentoonspreiden dat ze niet altijd kunnen wat ze zelf geloven, gaan politieke stemmen op om aan een systeem voor zelfvoorzienende landbouw te werken. Maar het is een illusie te denken dat we door alleen lokaal te kopen en handelsbarrières op te werpen de eigen industrie duurzaam beschermen. Andere landen reageren en subsidiëren zodat uiteindelijk de consument verliest.

Frans boven

De Fransman Benjamin Carle weet daar alles van. Voor een documentaire bracht hij tien maanden lang de mantra Made in France in de praktijk en bande hij alles uit zijn leven dat niet voor de helft Frans was. Dat werd vervelend toen hij bijvoorbeeld ontdekte dat er in Frankrijk geen koelkasten worden gemaakt en hij zijn vensterbank moest gebruiken om zijn eten te bewaren. De gedachte van zelfvoorziening is aanlokkelijk, maar gaat voorbij aan wat we met scha en schande de voorbije decennia hebben geleerd. Dat het duur en haast onmogelijk is voor een land om overal de beste in te willen zijn. Dat hoeft ook geen probleem te zijn, zolang je maar ergens goed in bent.

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is