Bekentenissen van een twijfelaar

Door Lorin Parys op 18 november 2014, over deze onderwerpen: Blog

Ik heb zo lang geaarzeld een stukje te pennen over de deugd van de twijfel dat Rik Torfs me voor was in de weekendkrant. “Zekerheid is prachtig,” schreef hij, “maar ze maakt de wereld kleiner.” Een observatie die niet enkel van toepassing is op godsdienstige vraagstukken. Twijfel is immers zo goed als verplicht in het publieke debat over religie, maar haast verboden in de politiek.

'Twijfel levert geen stemmen, geen bewondering, geen promotie op'

Ik zal het eerlijk opbiechten, ik heb een grenzeloze bewondering voor zij die zonder twijfel door het leven schrijden. Het moet een heerlijk gevoel zijn om het altijd bij het rechte eind te hebben en geen aarzeling te kennen. Zoals die Amerikaanse politici die met veel stelligheid verkondigen dat ze over het beste gezondheidszorgsysteem ter wereld beschikken, terwijl de Wereldgezondheidsorganisatie ze op plaats 38 in de wereld zet. Of zij die, dichter bij ons, zonder zweem van twijfel blijven vasthouden aan gratis openbaar vervoer, terwijl het budget van De Lijn ondertussen verdriedubbeld is maar het aandeel van het openbaar vervoer in onze verplaatsingen niet is gestegen. Dat ogenschijnlijk ongelimiteerd zelfvertrouwen heeft te maken met het feit dat er nergens anders zo weinig plaats is voor dubio als op de politieke bühne. Elke weifeling staat gelijk met zwakheid, voor concurrenten vormt zoiets dus een opportuniteit. Die laatste zijn het professioneel verplicht elke twijfeling meedogenloos uit te buiten, uit schrik anders zelf als zwak te zullen worden weggezet. Rob Wijnberg vatte het zo samen op de website van de correspondent: “Twijfel levert geen stemmen, geen bewondering, geen promotie op. Twijfel is niet daadkrachtig, niet betrouwbaar, niet recht-door-zee. Het gevolg van deze negatieve reputatie van twijfel is dat stelligheid en zelfoverschatting in onze cultuur de dienst uitmaken. In het nieuws, in de politiek, in het bedrijfsleven.”

'Ik twijfel nog, mevrouw De Win'

Van de politicus van het tweede decennium van de 21ste eeuw verlangen we, geheel in de tijdsgeest volgens Torfs, authenticiteit en transparantie maar paradoxaal genoeg ook een onversaagde zelfverzekerdheid waarvan we zeker weten dat ze van cellofaan is. We wantrouwen met recht en rede iedereen die in een onzekere wereld pretendeert de toekomst zonder twijfel te kennen maar vereisen wel net die eigenschap van onze bestuurders. Zelf overvalt me al een zekere onzekerheid bij het betreden van een supermarkt waar ik uit een schat aan onvolledige informatie een winkelkar moet delibereren die het strenge oordeel van de huisraad kan doorstaan. Maar diezelfde diepmenselijke twijfel is geen politicus gepermitteerd. Zelfs niet als Linda ter plekke informeert naar een persoonlijk standpunt over pakweg euthanasie voor minderjarigen. Nog nooit heb ik een politicus horen antwoorden: ‘Ik weet het niet mevrouw De Win, ik twijfel nog.’ Nee, we laten zonder aarzeling onze antwoorden eruit vloeien al betrof het koekjes van de lopende band.
Maar net in het toedekken van de twijfel ligt een van de redenen dat het aanzien van het politieke ambt wedijvert met dat van bankiers. Het sluit de burger immers uit van het interessantste en het meest menselijke deel van het beslissingsproces. Gecombineerd met de illusie van een omnipotente overheid die op alles een antwoord heeft, quod non, hebben we zo een recept gebrouwd dat de kloof tussen burger en politiek uitdiept in plaats van overbrugt.   

Laat politici twijfelen

Gallileo noemde twijfel de vader van de vinding en hij had gelijk. Het is de munteenheid van de wetenschap die net daardoor vertrouwen wekt. Waarom lukt dat dan niet in de politiek? Als we ruimte voor twijfel toelaten, hoeven politici niet langer buitenaardse wezens te zijn die bezeten zijn door stelligheid maar gewoon uw buurman of vrouw die ze in het echt leven zijn. Laat ze twijfelen, straf ze er niet voor. De beste politici die ik ken, zijn ook de grootste twijfelaars. Maar achter gesloten deuren. Uiteraard moet na deliberatie actie volgen maar ik durf hopen dat er plek is in de politiek voor politici die niet perfect zijn en twijfelen. Twijfel mag dan al een oncomfortabele positie zijn, schreef Voltaire, zekerheid een belachelijke.   

 

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is