Tag cloud
innovatie creativiteit economie leuven crisis open vld europa campagne ondernemerschap ondernemen begroting belastingen jobs onderwijs vlaanderen ondernemers vrouwen eu taal flanders dc kapitalisme subsidies banken overheid voorzittermei/2013 apr/2013 maa/2013 feb/2013 jan/2013 dec/2012 nov/2012 okt/2012 sep/2012 aug/2012 jul/2012 jun/2012 mei/2012 apr/2012 maa/2012 feb/2012 jan/2012 dec/2011 nov/2011 okt/2011 sep/2011 aug/2011 jul/2011 jun/2011 mei/2011 apr/2011 maa/2011 feb/2011 jan/2011 dec/2010 nov/2010 okt/2010 sep/2010 aug/2010 jul/2010 jun/2010 mei/2010 apr/2010 maa/2010 feb/2010 jan/2010 dec/2009 nov/2009 okt/2009 sep/2009 aug/2009 jul/2009 jun/2009 mei/2009 apr/2009 maa/2009 feb/2009 jan/2009 dec/2008 nov/2008 okt/2008 sep/2008 aug/2008 jul/2008 jun/2008 mei/2008 apr/2008 maa/2008 feb/2008 jan/2008 dec/2007 nov/2007 okt/2007 sep/2007 aug/2007 jul/2007 jun/2007 mei/2007 apr/2007 maa/2007 feb/2007
Blogitems met de tag: Kapitalisme
Paradox van Parys: Leuven zonder Inbev
Is als een café zonder bier. En dat is niet enkel zo voor het straatbeeld aan de Vaartkom waar het gerstenat wordt gebrouwen. Als ik in zeven haasten van de trein waai en er zich een bittere hopgeur in mijn neusgaten nestelt, dan weet ik dat ik thuis ben. In Leuven stroomt het bier door de aderen van de inwoners. En als er heibel is in de Stella, dan is er bonje in de familie. Het sociaal conflict aan de poorten in de Vuurkruisenlaan snijdt dwars door het hart van de stad.
Antwerpen zonder GM
Mijn thuisstad zonder zijn historische brouwer is als Antwerpen zonder Opel. Meer dan twee duizend zeshonderd families zitten binnenkort zonder werk. Wat kan je daarover schrijven zonder te vervallen in platitudes die zout in de wonde strooien? Dat het een ramp is voor wie daar werkt. Dat het een sociaal bloedbad is voor Vlaanderen. En dat de Duitsers hun slag hebben thuis gehaald.
Vooruitgang?
Zulke gebeurtenissen zijn ofwel zo dichtbij of van zo'n omvang dat ze het vertrouwen in de vooruitgang an sich onderuit halen. Veel mensen hebben het moeilijk om nog te geloven dat onze kinderen het beter zullen hebben dan zij zelf. Want hoe overtuig je sommige Leuvenaars dat ons systeem voor welvaart zorgt maar zij hun baan dreigen te verliezen en hun bazen samen 80 miljoen euro verdienen? Wat vertel je een vader en een moeder die beiden aan de slag zijn bij Opel Antwerpen over multinationale bedrijven die lak hebben aan regionale en federale overheden?
Kapitalisme zonder vrienden
De vrije markt neemt. En dat is lelijk. Bedrijfseconomisch is de uitleg simpel maar koud. Er wordt een vijfde minder bier gedronken in ons land en dus moet het bedrijf zich aanpassen aan de klant, zegt de directie. Er worden minder auto's verkocht in Europa en dus moet er een fabriek dicht, zegt Nick Reilly. Op een dag als vandaag heeft het kapitalisme weinig vrienden. Begrijpelijk maar niet billijk.
Individueel vs. Collectief
Want het kapitalisme geeft ook. Het is makkelijk te vergeten dat voor eeuwen het gemiddelde wereldwijde inkomen 200 dollar was. Het bedrag dat een gemiddelde werknemer in een geïndustrialiseerd land vandaag in één dag opstrijkt. Voor lange tijd werden we gemiddeld 25 of 30 jaar, vandaag is dat globaal 65 jaar. En armoede blijft een wereldwijd probleem maar de markt heeft de voorbije decennia al miljoenen Indiërs, Brazilianen en Chinezen uit de armoede getild. Zoals steeds hangt die vooruitgang dus af van het tijdstip waarmee je vergelijkt en de individuele situatie waarin je je bevindt. Veel meer mensen hebben het veel beter dan een eeuw geleden dankzij de vooruitgang van het kapitalisme. Maar zo'n algemene waarheid kan niet op tegen de persoonlijke en schrijnende verhalen van afgedankte arbeiders en hebzuchtige bazen die de achterkant van het systeem illustreren.
Vooruitgangsdenken is verarmd
Maar ook ons vooruitgangsdenken zelf is aan vernieuwing toe. Zoals een kerstessay in The Economist terecht opmerkte is dat de afgelopen jaren verarmd en verengd. Vooruitgang is niet hetzelfde als BNP. De Verlichting geloofde in de 18de eeuw dat bedrijven voor welstand konden zorgen en die op zijn beurt voor verlichting. Dat eerste is gebeurd. Maar het tweede is niet gevolgd. Het zijn gebeurtenissen zoals vandaag die ons de kans geven om die vernieuwde vooruitgang te verwezenlijken. Want de grootste roem ligt niet in het nooit struikelen maar in het recht krabbelen elke keer we vallen. Zo kan dat half miljard overheidssteun voor Opel nu in slimme innovaties worden gestopt. Zoals een investering in een elektrische auto die op termijn meer mensen werk verschaft, een flexibelere arbeidsmarkt met veilig vangnet en steun voor de uitbouw van een florissante creatieve industrie.
Fout communisme
De onderwerping van het individu aan het collectieve is gelukkig voltooid verleden tijd. Het communisme heeft gefaald omdat het onvoldoende het individueel belang als drijfveer van het menselijk handelen erkende. Het kapitalisme mag niet hetzelfde lot beschoren zijn voor de omgekeerde reden.
De Paradox van Parys verschijnt op vrijdag in De Standaard.
vrijdag 22 januari 2010 - Geef je commentaar (0)
Vind je dit interessant? Deel het met anderen.
Paradox van parys: Nationalisme en kapitalisme
Het was een gekke week in een nog maffer land. Zondag kwam het volk morrend op straat en eiste een regering maar vergat er bij te zeggen hoe dat dan moest. De voorzitter van Vlaams Belang vond dat Vlaanderen best een voorbeeld aan splitsend Soedan nam maar vergat daarbij het Soedanees probleempje met de mensenrechten. Een andere politieke partij eiste een referendum over de onafhankelijkheid maar vergat daarbij zelf hun leden te bevragen over de eigen voorzitterswissel. En toen was het nog maar zondag.
Impasse
Woensdag zetten de Vlaamse werkgevers die een snelle regering eisen maar willen dat de Vlamingen het been stijf houden, hun baas aan de kant. Nota bene de man die verklaard had ‘niet langer trots te zijn op Vlaanderen'. Dezelfde werkgevers, die Bart De Wever zijn echte bazen noemde, schoten eerder het voorstel van Bart De Wever voor een volledige splitsing van het arbeidsmarktbeleid af. Alhoewel die laatste dan weer zei dat dit een voorstel uit hun eigen eisenbundel was. Volgt u nog? Want dat was vóór de regeringsonderhandelingen van de palliatieve afdeling naar het mortuarium verhuisden. De impasse is dus compleet. De Walen zeggen dat het is omdat wij onverzettelijk zijn.
Straks verhindert kapitalisme nationalisme
Wij zeggen dat het is omdat we onze staat moeten hervormen en de regio's meer bevoegdheden toedichten. Opdat ons overheidsapparaat efficiënter zou werken. En onze economie er de vruchten van zou plukken. Lapidair gesteld volgen we eigenlijk de redenering dat we meer nationalisme nodig hebben voor een beter presterend kapitalisme. De ironie van het verhaal is dat het kapitalisme straks wel eens zou kunnen verhinderen dat we ons nationalisme waar maken.
Nummmerplaat
Want terwijl Joëlle ons nationalisme verwijt en alles uit de kast haalt voor het behoud van de nationale nummerplaat met rode tekens op een witte achtergrond, rolt België op het World Economic Forum over de tongen als de volgende dominosteen. En belanden we in het rijtje landen dat aangevoerd wordt door Griekenland en Ierland. Het kapitalisme kan het nationalisme inhalen als de internationale speculanten bloed ruiken, de rente op overheidsobligaties de hoogte inschiet. En de druk van buitenaf zo groot wordt dat we wel snel een regering moeten vormen die de crisis bezweert. Zonder dat er een akkoord is over diepgaande hervormingen.
Geest van het kapitalisme
Maar is nationalisme goed voor de economie? Liah Greenfield heeft er een interessant boek over geschreven. Ze stelt dat de geest van het kapitalisme gevoed wordt door het nationalisme omdat die leden van een natie motiveert om naar groei te streven. Een paar eeuwen geleden was de zoektocht naar groei helemaal geen centraal thema in het leven van mensen. Dat is veranderd in de 17de en 18de eeuw, toen naties die groei positieve kwaliteiten begonnen aan te meten. Maar nationalisme, zegt Greenfield, is een idee en dus ook een flexibel begrip.
Wereldrecord
Dan blijft voor België dus enkel de vraag over hoe groot of hoe klein we de cirkel maken waarbinnen we iedereen als lid van een zelfde natie beschouwen. Onze politici hebben nog 60 dagen om zich daarover te buigen en het wereldrecord regeringsvormen te verbreken.
De Paradox van parys verschijnt op vrijdag in De Standaard.
vrijdag 28 januari 2011 - Geef je commentaar (0)
Vind je dit interessant? Deel het met anderen.
Paradox van Parys: Kapitalisme in de uitverkoop
Het kapitalisme boet in aan populariteit. Een wereldwijde opiniepeiling legt het afbrokkelend enthousiasme voor het systeem bloot. En dat is meest opmerkelijk in het land dat wij associëren met de meest ongebreidelde vorm er van. In 2002 zei 80% van de Amerikanen dat de vrije markt het beste systeem was om vooruitgang te creëren. Vorig jaar was dat aantal geslonken tot minder dan 60%. Of nog: terwijl in 2009 bijna drie kwart van de Amerikaanse vrouwen enthousiast was, is dat een jaar later nog maar iets meer dan de helft.
Chinezen & Amerikanen
Ondertussen valt bijna 70% van de inwoners van communistisch China voor het kapitalistisch systeem als beste manier om de wereld te leiden. De Chinezen kloppen de Amerikanen dus in hun enthousiasme voor het uit de Verenigde Staten geïmporteerd idee van de vrije markt. Ironischer kan het haast niet. De Brazilianen en de Duitsers ronden de top drie van de sterkste supporters van de vrije markt af. In Frankrijk zegt minder dan 8% een grote gelover in het systeem te zijn. Dat alles blijkt uit ruim 12.000 interviews in 25 landen. In het algemeen is maar de helft van de ondervraagden positief.
Nog nooit zo weing kapitalisme
Over de resultaten van zo'n onderzoek bij ons, hoeven we niet te speculeren. Weinig Vlamingen zouden zich resoluut bekennen tot het kapitalistisch gild. Het woord alleen al roept bij veel mensen afschuw op. Kapitalist, rijmt dat niet op egoïst? Het systeem zit met een imago probleem. En dat terwijl we nog nooit zo weinig kapitalistisch zijn geweest en moeten spreken over een ‘gemengde economie'.
Die negatieve evolutie is niet alleen vreemd maar ook onrustwekkend. Vreemd omdat we de positieve effecten van de vrije markt als vanzelfsprekend zijn gaan beschouwen. Miljoenen mensen ter wereld hebben door de introductie van een economie die steunt op privé en niet op overheidsbezit een loon gekregen dat hen uit de armoede heeft getrokken. Micro-leningen in arme landen zorgen voor nieuwe ondernemers die hun gezin van een inkomen voorzien.
Bij ons is onze oude dag voor een groot deel afhankelijk van de opbrengsten van aandelen en obligaties. Stuk voor stuk manieren waarop wij delen in de winst van bedrijven of leningen aan hen toestaan. Onze sociale zekerheid is deels gebouwd op de bijdragen die kapitalistische bedrijven in de pot storten. En kapitalisme ligt aan de basis van onze vrijheid omdat het ondernemerschap boeren en handelaars toeliet zelf geld te verdienen, de feodale macht te breken, gelijke rechten voor iedereen na te streven en het realiseren van persoonlijk potentieel ten dienste te stellen van de gehele maatschappij.
Katholieke cultuur
En toch vinden we het een ‘vies' systeem verantwoordelijk voor excessieve bonussen in het Westen, zweetfabrieken in het Zuiden en uitbuiting in het Verre Oosten. Hebzucht heeft kapitalisme een slechte reputatie gegeven. De vraag is of die het resultaat is van een systeem of een uitwas van alle tijden en systemen wanneer de menselijke natuur zonder controlemechanismes mag opereren? Tenslotte helpt onze katholieke cultuur die zelfopoffering voor zelfrealisatie plaatst, niet om vrijheid en ondernemerschap positief en in het algemeen belang te zien.
Sociaal contract
Die negatieve perceptie van de vrije markt is onrustwekkend. Als mensen niet langer geloven dat door hard te werken, te investeren en te innoveren ze hun lot kunnen verbeteren, ondermijnt die connotatie ons sociaal contract. Ik weet het, het systeem is ver van perfect maar het verdient zijn slechte reputatie niet want relatief hebben we het nog nooit zo goed gehad. Als iemand ondertussen een beter idee heeft, hoor ik het graag.
De Paradox van Parys verschijnt op vrijdag in De Standaard.
donderdag 14 april 2011 - Geef je commentaar (1)
Vind je dit interessant? Deel het met anderen.
Paradox van Parys: Vooruit of achteruit?
Gisteren las ik in een Twitter-bericht dat Griekenland op instorten staat, dat de Iraniërs agressief worden en dat het rommelt in Rome. Met andere woorden, welkom terug in 430 voor Christus! Grappig, maar die laconieke tweet roept wel een essentiële vraag op: gaan we nog vooruit of is onze achteruitgang begonnen? Het vooruitgangsdenken maakt een moeilijke periode door. De twijfel of deze generatie het echt beter zal hebben dan de vorige heeft nog nooit zo tastbaar in de lucht gehangen. De indignados en de Occupy Wall Street-beweging zijn daar illustraties van.
Twee jaar vs. tweehonderd jaar
In Griekenland vraagt de jeugd zich af of dit kapitalistisch systeem hen nog vooruit brengt. Professor Hans Rosling rekende uit dat de Tweede Wereldoorlog Griekenland 13 jaar economische groei kostte, maar dat van 1945 tot 2008 het gemiddeld inkomen van een Griek steeg van 1.500 dollar naar 28.000 dollar. Niet slecht dus. Maar vorig jaar zakte dat inkomen naar 26.300 dollar en dit jaar zullen de Grieken het met nog minder moeten doen. Met andere woorden, voor vele generaties was economische groei doodnormaal. En nu is het dus slikken als voor het eerst sinds 1945 de gemiddelde inkomens niet meer vooruit maar achteruit gaan. En dan komen er meteen vragen over de architectuur van het economisch systeem. Die vragen zijn legitiem, want de fouten en excessen moeten eruit. Maar de voorbije twee jaar mogen ons niet doen vergeten waar het kapitalisme ons de afgelopen tweehonderd jaar heeft gebracht.
Cultureel of economisch pessimisme
In tijden waar cultureel en economisch pessimisme hoogtij vieren, is het aan te raden een van Hans Roslings filmpjes te bekijken. Ik heb de man een aantal jaar geleden horen spreken op een conferentie in Helsinki en hij is misschien wel de slimste, grappigste en boeiendste spreker die er op deze aardbol rondloopt als het over cijfers gaat. Zo legt hij in een eenvoudig filmpje op de website gapminder.org haarfijn uit dat we vandaag misschien wel denken dat de wereld op instorten staat, maar dat een kleine stap terug naar gisteren ons snel overtuigt van de enorme vooruitgang die de wereld nog altijd maakt.
Industriële revolutie
In 1810 werd, gemiddeld genomen, niemand in de wereld ouder dan 40 jaar. En kon niemand op een gemiddeld inkomen van 4.000 dollar rekenen. Alleen Nederland (ja, wij dus) en het Verenigd Koninkrijk deden het een beetje beter dan de rest van de wereld. De industriële revolutie en het kapitalisme brachten daar verandering in. In 1948 was de gemiddelde levensverwachting in de VS, toen het meest ontwikkelde land, ongeveer 75 jaar. En klokte het gemiddelde inkomen af op een astronomische veelvoud van 4.000 dollar. Vandaag zit geen enkel land nog in het linkerbenedenhoekje van de grafiek waar mensen straatarm zijn en jong sterven zoals in 1810. We gaan er als wereld dus wel degelijk op vooruit. Zelfs een land als Congo, dat geplaagd wordt door burgeroorlog.
Perspectief
Zoals altijd, hangt alles af van je perspectief. Bekijk je de afgelopen vijf jaar of de afgelopen vijftig jaar? Alleen al die beslissing kan tot heel andere conclusies leiden. Protestbewegingen kunnen ervoor zorgen dat wat krom is rechtgetrokken wordt. Maar we moeten ook achteruit kijken en beseffen waar we vandaan komen vooraleer we veel te snel meegaan in redeneringen die het kind met het badwater weggooien, hoe simpel en aantrekkelijk die redeneringen soms ook kunnen klinken.
De Paradox van Parys verschijnt op vrijdag in De Standaard.
vrijdag 04 november 2011 - Geef je commentaar (1)
Vind je dit interessant? Deel het met anderen.
