Paradox van Parys: Vooruit of achteruit?
Gisteren las ik in een Twitter-bericht dat Griekenland op instorten staat, dat de Iraniërs agressief worden en dat het rommelt in Rome. Met andere woorden, welkom terug in 430 voor Christus! Grappig, maar die laconieke tweet roept wel een essentiële vraag op: gaan we nog vooruit of is onze achteruitgang begonnen? Het vooruitgangsdenken maakt een moeilijke periode door. De twijfel of deze generatie het echt beter zal hebben dan de vorige heeft nog nooit zo tastbaar in de lucht gehangen. De indignados en de Occupy Wall Street-beweging zijn daar illustraties van.
Twee jaar vs. tweehonderd jaar
In Griekenland vraagt de jeugd zich af of dit kapitalistisch systeem hen nog vooruit brengt. Professor Hans Rosling rekende uit dat de Tweede Wereldoorlog Griekenland 13 jaar economische groei kostte, maar dat van 1945 tot 2008 het gemiddeld inkomen van een Griek steeg van 1.500 dollar naar 28.000 dollar. Niet slecht dus. Maar vorig jaar zakte dat inkomen naar 26.300 dollar en dit jaar zullen de Grieken het met nog minder moeten doen. Met andere woorden, voor vele generaties was economische groei doodnormaal. En nu is het dus slikken als voor het eerst sinds 1945 de gemiddelde inkomens niet meer vooruit maar achteruit gaan. En dan komen er meteen vragen over de architectuur van het economisch systeem. Die vragen zijn legitiem, want de fouten en excessen moeten eruit. Maar de voorbije twee jaar mogen ons niet doen vergeten waar het kapitalisme ons de afgelopen tweehonderd jaar heeft gebracht.
Cultureel of economisch pessimisme
In tijden waar cultureel en economisch pessimisme hoogtij vieren, is het aan te raden een van Hans Roslings filmpjes te bekijken. Ik heb de man een aantal jaar geleden horen spreken op een conferentie in Helsinki en hij is misschien wel de slimste, grappigste en boeiendste spreker die er op deze aardbol rondloopt als het over cijfers gaat. Zo legt hij in een eenvoudig filmpje op de website gapminder.org haarfijn uit dat we vandaag misschien wel denken dat de wereld op instorten staat, maar dat een kleine stap terug naar gisteren ons snel overtuigt van de enorme vooruitgang die de wereld nog altijd maakt.
Industriële revolutie
In 1810 werd, gemiddeld genomen, niemand in de wereld ouder dan 40 jaar. En kon niemand op een gemiddeld inkomen van 4.000 dollar rekenen. Alleen Nederland (ja, wij dus) en het Verenigd Koninkrijk deden het een beetje beter dan de rest van de wereld. De industriële revolutie en het kapitalisme brachten daar verandering in. In 1948 was de gemiddelde levensverwachting in de VS, toen het meest ontwikkelde land, ongeveer 75 jaar. En klokte het gemiddelde inkomen af op een astronomische veelvoud van 4.000 dollar. Vandaag zit geen enkel land nog in het linkerbenedenhoekje van de grafiek waar mensen straatarm zijn en jong sterven zoals in 1810. We gaan er als wereld dus wel degelijk op vooruit. Zelfs een land als Congo, dat geplaagd wordt door burgeroorlog.
Perspectief
Zoals altijd, hangt alles af van je perspectief. Bekijk je de afgelopen vijf jaar of de afgelopen vijftig jaar? Alleen al die beslissing kan tot heel andere conclusies leiden. Protestbewegingen kunnen ervoor zorgen dat wat krom is rechtgetrokken wordt. Maar we moeten ook achteruit kijken en beseffen waar we vandaan komen vooraleer we veel te snel meegaan in redeneringen die het kind met het badwater weggooien, hoe simpel en aantrekkelijk die redeneringen soms ook kunnen klinken.
De Paradox van Parys verschijnt op vrijdag in De Standaard.
vrijdag 04 november 2011
Vind je dit interessant? Deel het met anderen.
You’ve impressed us all with that postnig!
geschreven door Krystallynn op vrijdag 13 januari 2012
Mooi artikel!
Ik denk echter dat de frustratie bij de ‘jeugd’ er vooral is omdat ze het gevoel hebben dat zij moeten opdraaien voor het jarenlange geklungel en voorliegen door overheden/banken.
Het gaat dan volgens mij ook niet om protest tegen de achteruitgang op zichzelf, maar vooral voor de reden van de achteruitgang.
Maar protesteren tegen het kapitalisme is altijd makkelijk. Een echte oplossing heb ik die protest partijen nog niet horen voorstellen…
geschreven door Thijs Deschepper op vrijdag 04 november 2011