Paradox van Parys: Schouder uit de Kom

Het spant er om bij de regerings- onderhandelingen. Maar de uitkomst van zo'n nachtje zonder slaap - waarom beginnen die onderhandelingen eigenlijk altijd 's avonds? - kan wel een generatie voor de volgende tien jaar in de puree steken. In essentie draait het om hoeveel we besparen door de staat efficiënter te organiseren, en hoeveel we extra uit de broekzakken van onze burgers halen door bijkomende belastingen te heffen. Als ik lees dat ze in de Wetstraat van plan zijn het immense gat in onze begroting toe te rijden met 70% nieuwe belastingen en 30% besparingen draait mijn maag om. De sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen, hoor je dan.

Code taal
‘Sterke schouders' is doorgaans een goed gecodeerde term waar ze de Belg die werkt mee bedoelen. En iedereen die een beetje kan tellen, weet dat er zich dan een probleem voordoet in ons land als die groep nu nog eens gevraagd wordt in te leveren. Vandaag is het zo dat ongeveer drie Belgen samen voor tien Belgen moeten verdienen. Omdat van de tien miljoen Belgen er maar zeven miljoen kunnen werken, twee en een half miljoen dat niet doen, meer dan een miljoen Belgen van een uitkering leeft en ongeveer een miljoen Belgen al voor de overheid werkt. Als aan diezelfde drie Belgen nu ook nog eens wordt gevraagd om de rekening van het wanbeheer te betalen met het smoesje van de sterke schouders, dan liggen die geheid binnen de kortste keren uit de kom.

Progressief én dan nog wat
Want waar ligt het probleem? Zij die nu doen alsof die sterke schouders vandaag al niet de meeste lasten dragen, stellen de zaken verkeerd voor. Wij hebben al een progressief belastingssysteem dat er - terecht - voor zorgt dat zij die meer verdienen ook meer belastingen betalen. Dat is zo bij de gewone belastingen die we betalen maar die sterke schouders betalen vervolgens ook nog eens het hoogste tarief in de kinderopvang, inschrijvingsgeld aan de universiteit of Antwerpse provinciebelasting.

Geluk
Het progressieve belastingssysteem is niet het probleem. Shigehiro Oishi van de universiteit van Virgina is in 54 landen gaan kijken en komt tot de conclusie dat landen met een progressief belastingssysteem de gelukkigste inwoners hebben. Hoe hij dat weet? Hij vroeg het aan 60.000 mensen. Of mensen gelukkig waren werd gemeten aan de hand van drie criteria. Vragen die peilden naar de algemene kwaliteit van iemand zijn leven op een schaal van één tot tien. Of mensen positieve dagelijkse gebeurtenissen meemaakten zoals lachen, respect krijgen en lekker eten. En als derde element analyseerden de onderzoekers ook of inwoners tevreden waren met de publieke voorzieningen in hun land.

Meer uitgaven is niet gelijk aan meer welzijn
Met dat laatste element was wat vreemd aan de hand in zijn onderzoek. Meer overheidsuitgaven leidde niet noodzakelijk tot meer tevreden inwoners. Er was zelfs een lichte negatieve correlatie. Dat is opzienbarend omdat welzijn toch wordt geassocieerd met de middelen die beschikbaar zijn voor publieke voorzieningen. Oishi zegt dat dit te maken heeft met nationale verschillen in de efficiëntie waar publieke middelen mee geïnvesteerd worden. En als je dan kijkt dat wij één van de landen met de hoogste belastingsdruk, laagste pensioenen en erbarmelijke uitkeringen zijn dan kies ik dus voor besparingen in ons overheidsapparaat om orde op zaken te stellen.

Ramp recept
Want de weinige ‘sterke schouders' steeds zwaardere lasten laten tornen terwijl we met een inefficiënte overheid blijven werken is een ramp recept. Ik hoop binnenkort wakker te worden met het nieuws dat we meer mensen aan de slag gaan zetten en minder overheidsgeld door ramen en deuren plannen te gooien. Meer schouders, minder lasten en een generatie die nog hoop heeft.

De Paradox van Parys verschijnt op vrijdag in De Standaard.

vrijdag 18 november 2011

Vind je dit interessant? Deel het met anderen.