Paradox van Parys: Marx, Bayer en de bonden
126 jaar na zijn dood krijgt Karl Marx dan toch gelijk. In zijn befaamde theorie van de vervreemding, gebaseerd op een idee van Hegel, poneert hij dat kapitalisme tot het afschaffen van de band tussen arbeider en product leidt. De auteur van Das Kapital doceerde dat de kapitalistische klasse gaat lopen met het resultaat van het werk dat arbeiders verrichten. De loonslaaf kan zich op die manier niet langer vereenzelvigen met het product dat hij zelf gemaakt heeft en put geen enkele voldoening meer uit zijn werk. Hij vervreemdt, letterlijk, van zijn job. De ster van Marx mag de voorbije twee decennia getaand zijn, zijn visie is zelden actueler geweest voor de toestand van ons land.
Bayer
Neem nu het chemieconcern Bayer in de Antwerpse haven. Daar speelt zich een schoolvoorbeeld van vervreemding af. De werknemers hebben de band doorgeknipt tussen het product dat ze elke dag maken en de economische realiteit waarin dat gebeurt. Bayer maakt polycarbonaat voor de auto industrie, een markt die het niet bepaald onder de markt heeft vandaag. Het Duitse moederbedrijf wil snoeien in de productiecapaciteit en kan kiezen tussen het sluiten van een vestiging in Antwerpen of Duitsland. De Antwerpse directie wil de zetel hier open houden en stelt o.a. voor om de lonen te bevriezen en langer te werken in ruil voor vijf jaar jobzekerheid.
Brussel: stakingshoofdstad
Lonen bevriezen is niet leuk maar de werknemers in de chemiesector behoren tot de best betaalde groep in ons land. En dat van dat langer werken is ook een beetje een apart geval aangezien een werkweek bij Bayer er al na 33.6 uur op zit. Het voorstel is nu om, 35.2 uur per week te presteren. Stel u voor. De vakbonden noemen dat onbespreekbaar. Ik noem dat onvoorstelbaar. Het lijkt de werknemers worst te wezen dat de wereldwijde vraag voor hun product is afgenomen en dat hun bedrijf als resultaat van zoveel halsstarrigheid de deuren zou kunnen sluiten in Antwerpen. Dat is merkwaardig, maar geen alleenstaand geval zoals een reclamefilmpje van wat ooit onze nationale luchtvaarttrots was, illustreert. In een even grappig als wrang spotje drijft Brussels Airlines de spot met onze hoofdstad als lievelingslocatie voor vakbondsbetogingen. Volgens het bedrijf ligt dat aan hun goedkope vluchten van en naar hun hub. Volgens mij aan de vervreemding van onze vakverenigingen.
Arbeiders en bedienden
Want vandaag betogen sommige syndicale organisaties alweer in Brussel. Inzet is de ontslagregeling van arbeiders in ons land. Die moet, dixit de vakbond bonzen, omhoog om bescherming te bieden tegen de economische storm die over het continent raast. Maar als de orderboekjes van bedrijven nauwelijks gevuld raken, bestaat het medicijn er niet in de kosten voor het ontslaan van arbeiders de hoogte in te jagen. Niet alleen vererger je daarmee de precaire financiële toestand van heel wat van onze bedrijven, je brengt ook de resterende arbeidsplaatsen in gevaar. Als kers op de taart denkt een investeerder nu geen twee maar twaalf keer na vooraleer hij naar hier komt. We zagen dus de tak af waarop we zitten.
Overheid
De vervreemdingskwaal komt niet enkel in de privé voor maar valt, in gemuteerde versie, ook wel eens te bespeuren bij sommige leden van het overheidspersoneel. Daar weigeren sommige ambtenaren stil te staan bij de herkomst van de middelen die ze elke dag verdelen. Met als vervelend neveneffect dat ze ondernemers die de taart bakken als de vijand zien, in plaats van samen naar flexibele oplossingen te zoeken die meer jobs kunnen creëren en de welvaart verhogen.
Iedereen aandeelhouder
Misschien moeten we, om die vervreemding tegen te gaan, alle werknemers ook een stuk aandeelhouder maken van het bedrijf waar ze werken. En moeten we de rol van onze ambtenaren drastisch hervormen en hen de opdracht geven om te evolueren van bewakers van de negatieve vrijheid tot pro-actieve facilitators van jobs en welzijn. Karl Marx zal het graag horen.
De Pardox van Parys verschijnt op vrijdag in De Standaard.
vrijdag 04 december 2009
Vind je dit interessant? Deel het met anderen.
