Paradox van Parys: De Wet van de Remmende Voorsprong
Congo schiet België financieel te hulp. Dat zou zo ongeveer de krantenkop zijn als je het verhaal van Brazilië en Portugal op ons land toepast. Want een honderdtal kilometer ten zuiden van Lissabon rijst binnenkort een nieuwe biodiesel raffinaderij uit de grond. De eigenaars zijn Braziliaans. De grondstof is Braziliaanse palmolie. Maar de arbeiders die in de fabriek werken zijn Portugees. Niet zo ver daar vandaan komen nog twee nieuwe fabrieken te staan, goed voor een investering van een slordige half miljard dollar. De eigenaar is het Braziliaanse Embraer. Maar de arbeiders en bedienden zijn Portugezen. Meer dan driehonderd jaar lang investeerde Portugal in zijn kolonie Brazilië kolonie en roomde het de winsten af naar Europa. Nu investeert Brazilië in zijn kolonisator Portugal en roomt het de winsten af naar Zuid-Amerika.
Schadenfreude
Wedden dat de Braziliaanse president Luis da Silva een kleine vlaag van schadenfreude niet kon onderdrukken bij zijn bezoek aan zijn naam en ambtsgenoot Silva? Die laatste is president van Portugal en zit economisch in nauwe schoentjes. Het land mag zich ondertussen gelukkig prijzen dat het meer dan één kolonie had veroverd. Want op het Iberisch schiereiland hebben ze ondertussen ook de banden met Angola aangehaald. Samen met de lokale oliegigant Sonagol hebben de twee landen een investeringsbank opgezet met een kapitaal van één miljard dollar. De voormalige wingewesten veroveren dus stilaan de economie van hun vroegere onderdrukker. Het was zelden zo duidelijk dat de wereld op zijn kop staat.
Band- en breinwerk
Want wie nog gelooft dat China en Brazilië goed zijn voor bandwerk en wij voor breinwerk, moet dringend het vliegtuig op. Wij kunnen wat opsteken over innovatie van ontwikkelingslanden die ons pijlsnel voorbij steken. The Economist wijdde nog niet zolang geleden een volledig thema aan dit fenomeen en becijferde dat er ondertussen 21.500 multinationals in ontwikkelingslanden gevestigd zijn. En bedrijven uit die landen blijken prima in de heilige graal van innovatie: het uitvinden van nieuwe businessconcepten.
Zwakte - sterkte
Het straffe is dat ze de zwaktes van hun economie omtoveren tot sterktes. Omdat veel consumenten in hun markt arm zijn moeten ondernemers goedkope producten maken en inzetten op volume. Maar omdat er altijd wel iemand op de loer ligt om een kopie te maken van hun product moeten bedrijven ook constant verbeteringen en veranderingen aanbrengen. Daarbij komt dat distributie vaak een nachtmerrie is in de derde wereld. Denk maar aan de blinkende kantoortorens in Bangalore waar je enkel komt door wegen begeven van de geiten, gaten en riksjas te gebruiken. Maar net die handicaps maken sommige ondernemingen innovatief en doen ze bloeien in bijvoorbeeld China. Iets wat Yahoo!, eBay en Google niet gelukt is.
Betalen per mobiel
En dus staan ze bijvoorbeeld in Afrika op bepaalde vlakken mijlen verder dan wij. Kenianen zouden eens hartelijk lachen als we hen zouden vertellen dat je hier enkel met je GSM kan betalen om een parkeerticketje te kopen. En ze zouden helemaal in een deuk liggen als ze zouden weten dat onze lokale kranten fiere burgemeesters net om die reden laten pronken met de vooruitstrevendheid van hun stad. In landen als Kenia kan je al langer makkelijk en snel met je mobieltje betalen en bankieren. Minder dan een kwart van de mensen heeft er een bankrekening, maar bijna 40% betaalt per GSM. Wij hinken achterop door de wet van de remmende voorsprong. We beseffen vaak pas later waarom we eerder hadden moeten switchen naar een innovatie. Dat komt dan weer omdat we vaak de eerste waren om bijvoorbeeld moderne bankrekeningen en debetkaarten te gebruiken.
Allemaal het vliegtuig op
Om dat duidelijk te maken aan onze jeugd zouden we onze jongeren best allemaal op een vliegtuig naar een innovatief ontwikkelingsland zetten. Om zelf de ambitie en motivatie voor innovatie op te doen. Ticket betaald door de staat. Zolang ze straks maar geen experts bestuurswetenschappen uit Congo meebrengen.
De Paradox van Parys verschijnt op vrijdag in De Standaard.
vrijdag 28 mei 2010
Vind je dit interessant? Deel het met anderen.
