Kennis remt innovatie
Bill Gates verklaarde gisteren in Parijs voor een propvolle aula studenten dat hij zijn vaste baan opgeeft omdat hij te oud wordt. En ook wel omdat hij meer dollars heeft verzameld dan hij in een leven kan uitgeven -maar daar gaan we nu even aan voorbij. Eén uitspraak van hem fascineert me: 'Mensen onder de 25 zullen altijd blijven instaan voor een disproportioneel deel van de innovatie. In zekere zin weet je gewoon te veel wanneer je ouder wordt. En dat is me al overkomen. Ik heb mezelf er al op betrapt dat ik zei: Nee, dat kunnen we niet doen.' Dat is een interessante stelling. Hoe meer we weten, hoe minder innovatief we zijn.
Mmm, het lijkt gek, maar het is wel logisch. Stel, u bent een expert op het vlak van marketing en hebt een vergadering met collega-marketeers. Uw gesprek draait meteen om CPM's (cost per thousand) en SEO (search engine optimalization). Iemand uit pakweg de hr-wereld zou snel moeite hebben om te volgen, want bij dat jargon hoort ook een hele set van onbesproken veronderstellingen. Bijvoorbeeld het belang van het drukken van CPM en het verbeteren van SEO. En daar wringt nu net het schoentje. Op een bepaald ogenblik wordt het bijna onmogelijk om verder te kijken dan wat je al weet. Out of the box-denken wordt dan een utopie, omdat de muren van die doos steeds dikker worden naarmate je meer kennis opdoet. Een marketingexpert doet aan SEO, dat spreekt voor zich. En bij het uitvoeren van die taak hoeft hij niet lang na te denken. Dat doe hij gewoon door metatags en zoveel mogelijk links naar een website in te bouwen. Iemand die dat in twijfel trekt, kent zijn vak niet.
Innovatie vaart wel bij een onbevangen blik op de wereld. Het helpt om veronderstellingen in twijfel te trekken om bijvoorbeeld een goed product te ontwerpen. Er bestaat geen beter voorbeeld dan de afstandsbediening van een dvd-speler om aan te geven hoe remmend kennis kan werken. Op mijn afstandsbediening blinken 52knopjes, al heb ik er maar vier nodig. Die andere 48 zitten daar omdat een stel slimme ingenieurs vond dat ze stuk voor stuk onontbeerlijk waren. Een paar minuten overleg met hun vrouw had waarschijnlijk volstaan om er een bruikbaar product van te maken. Als je enkel mensen van binnen in de doos naar een product laat kijken, krijg je 52knopjes waarvan elke ingenieur ongetwijfeld de functie kent, maar voor de overgrote meerderheid van consumenten hebben ze gewoon een te verwarrend product gemaakt. Productdesigners zijn, zoals ieder andere vakman, vervloekt door hun kennis. Als resultaat slagen ze er niet meer in om hun idee helder over te brengen op mensen die niet tot het groepje experts behoren. En maken ze weinig gebruiksvriendelijke producten.
Een simpele manier om dat probleem op te vangen is om mensen die geen expert zijn uit te nodigen om vergaderingen bij te wonen. Op de VRT bijvoorbeeld is die praktijk schering en inslag wanneer nieuwe programma's bedacht worden. De 'vreemde eend' helpt algemeen aanvaarde kennis opnieuw op de helling te zetten. Zo iemand verplicht een team om de veronderstelling waaruit ze vertrekken, opnieuw uit te leggen. Vaak ontstaat zo een discussie over wat de experts als vanzelfsprekend beschouwen. Bijvoorbeeld: waarom zou een radioprogramma niet op tv kunnen? En zulke discussies leiden vaak tot echte innovaties.
Bill Gates zou dus wel eens gelijk kunnen hebben. Hoe ouder we worden, hoe slimmer we worden maar hoe minder vernieuwend we zijn. Maar er is ook goed nieuws. Een professor in Nieuw-Zeeland heeft zijn leven gewijd aan het bewijzen dat we elk jaar drie tiende IQ-punt slimmer worden. Wanneer we de IQ-winst terugprojecteren naar 1900, zou de gemiddelde score toen minder dan 70 geweest zijn in huidige termen. Dat is het punt waarop iemand vandaag als mentaal gehandicapt wordt beschouwd. Die IQ-winst zou het gevolg zijn van het feit dat we steeds beter worden in het toepassen van onze intelligentie op abstracte concepten. Of ook ons IQ een negatief effect heeft op ons vermogen om nieuwe dingen te scheppen, is gelukkig nog niet bewezen.
donderdag 31 januari 2008
Vind je dit interessant? Deel het met anderen.
