It’s the mentality, stupid
Bekaert, onze Vlaamse industriële parel, kondigde een paar weken geleden aan dat het 1.200 banen schrapt waarvan 600 in ons land. Dan duikt al snel de redenering op dat onze torenhoge loonkosten ons de das om doen. U weet wel, een werkgever die u pakweg 3.700 euro bruto betaalt moet daar in feite nog eens 2.100 euro bijtellen om zijn totale maandelijkse kost te kennen. Die loonkost, hoor je sommige politici dan debiteren, is sociaal omdat ze een hele reeks sociale voorzieningen financiert. Van de werkloosheidsverzekering tot de sociale zekerheid. Maar die loonkosten zijn ondertussen zo hoog dat ze asociaal geworden zijn. Omdat mensen er hun job door verliezen, ondernemers hun plannen niet doorzetten om jobs te creëren of weinig mensen veel moeten produceren om die kosten te compenseren. Kortom, die kosten zijn een rem op de beste sociale maatregel, een job voor iedereen.
Niet alleen hoge loonkosten
Maar wat er opmerkelijk is aan het Bekaert verhaal is dat het niet de hoge loonkosten zijn die het bedrijf tot die maatregel noopten. Officieel heette het de marktomstandigheden te zijn maar er is meer aan de hand en officieus hoor je ook dat het niet alleen die loonkosten zijn. Toch blijft het opmerkelijk dat een Belgisch bedrijf met meer dan 28.000 werknemers wereldwijd vijftig procent van de jobs die het op de tocht zet in zijn thuisland liquideert. Terwijl minder dan tien procent van het totaal aantal werknemers van de groep in België werken. Er is dus wel iets aan de hand.
Mentaliteit
Het is niet de loonkost die het grote probleem vormt van het bedrijf in ons land, wel onze mentaliteit. Dat is wat een Bekaert insider me deze week vertelde. De wil om te werken zou hier niet sterk genoeg zijn, terwijl die in Azië wel duidelijk aanwezig is. Een voorbeeld? Als er in de onderzoeksafdeling moet getest worden op regelmatige tijdstippen en het gekwalificeerde personeel daarvoor niet altijd aanwezig is omdat zoiets volgens hun CAO niet hoeft, dan wil het bedrijf zo'n meting laten uitvoeren door wie er wel is. Anders gaan de testresultaten verloren. Maar zoiets wordt dan weer gedwarsboomd door werknemersorganisaties die daar een uitholling van bepaalde functies en afspraken in zien. Het resultaat is dat zo'n project dan gewoon wordt doorgeschoven naar een andere onderzoeks- & ontwikkelingsafdeling van het bedrijf in de wereld. En dat heeft dus niets met loonkost te maken. Wel met zaken die we makkelijk zelf kunnen veranderen. Tenminste als daar bij het bedrijf zelf en zijn werknemers de wil voor aanwezig is.
Kop-Staart
Het Bekaert verhaal zet ook een andere conventionele wijsheid op zijn kop. We denken hier nog vaak dat we sterk zijn in kop-staart bedrijven. Lees, we doen hier het onderzoek en de ontwikkeling, de productie gebeurt ergens anders en tenslotte commercialiseren wij de producten hier. Maar bij het Bekaert Technology Center in Deerlijk, dat cruciaal is voor het onderzoek en ontwikkeling binnen de groep, zouden één derde van de 300 banen verdwijnen. De andere onderzoekscentra in de wereld van het bedrijf groeien ondertussen als kool. Veel minder kop dus, enkel nog een beetje staart hier. Het is dus niet enkel hoeveel jobs er verdwijnen, maar ook welke jobs. Het gaat dus niet alleen over productiefuncties maar ook over de werknemers die van levensbelang zijn voor de innovatie binnen de groep. En die verliezen we ook bij bosjes.
Tak, boom, zagen
Door een stugge mentaliteit en het verlies van sleutelposities binnen de groep komt een scenario dichterbij waarbij Bekaert hier nog enkel een klein hoofdkwartier heeft. Niet omdat er zo een plan op tafel ligt, wel omdat het steeds moeilijker wordt om hier actief te zijn.
De Paradox van Parys verschijnt op vrijdag in De Standaard.
vrijdag 24 februari 2012
Vind je dit interessant? Deel het met anderen.
Ik had mij vorige maand al wat geërgerd aan dit artikel maar in het licht van de recente nieuwsberichten omtrent de loonsverhoging inclusief bonus van Bert De Graeve moest ik er nog eens aan terugdenken. Wie is hier nu “asociaal”? Een management dat verkeerde investeringsbeslissingen neemt en enkel in eerste instantie grote winsten maakt omwille van een oversubsidiëring van de vraag door de overheid inzake zonnepanelen moet honderden mensen ontslaan en dan nog eens goed in de vetpotten graaien? De schaamte voorbij…of zoals ik toen al twitterde ‘it’s the management stupid!” Probeer dit eens uit te leggen aan een ontslagen werknemer….
geschreven door Koen op zaterdag 31 maart 2012
Ik wil niet voor mijn beurt spreken, Koen, en ik begrijp zeer goed de frustraties bij de ontslagen werknemers van Bekaert (en ook bij zij die niet ontslagen zijn). Maar als je probeert om het grotere plaatje te bekijken—wat in de gegeven omstandigheden zeker niet makkelijk is—dan zal je zien dat de beloning van Bert De Graeve sowieso niet exorbitant is in vergelijking met wat CEO’s van bedrijven zoals Bekaert verdienen (je mag daarbij niet vergeten om buitenlandse bedrijven in de vergelijking te betrekken) en bovendien gaat het hier om een beloning/bonus die gebaseerd is op de prestaties van 2010, toen de groep uitermate succesvol was. Het zou m.i. niet correct zijn van Bekaert om zijn engagementen tegenover Bert De Graeve te verbreken omdat na 2010 de markt voor zaagdraad onderuit gegaan is; die afrekening zal volgend jaar gemaakt worden en het zou best kunnen dat De Graeve dan de rekening gepresenteerd krijgt voor het feit dat hij die downturn niet tijdig heeft zien aankomen ... . Tenslotte, en dit klinkt zeer cynisch maar is het allerminst, hoort het herstructureren van een bedrijf in moeilijkheden ook tot de taken van een CEO. En CEO zijn van een bloeiend bedrijf dat alleen maar aanwerft en uitbreidt is veel makkelijker dan CEO zijn van een bedrijf dat moet inkrimpen en herstructureren. It’s a dirty job but someone’s got to do it ... .
geschreven door .(JavaScript moet ingeschakeld zijn om dit email adres te bekijken) op dinsdag 03 april 2012
Dat de verloning van De Graeve niet exorbitant zou zijn is allesbehalve een argument, Werner. De dotatie van de koninklijke familie wordt elk jaar ingekrompen nochtans krijgen de royals in Nederland en Engeland pakken meer… Zo kan je altijd wel iemand vinden die meer verdient.
Dat het om 2010 gaat is juist maar ook niet de verdienste van De Graeve alleen, heeft de rest van het personeel een evenredige opslag gekregen van 1/3 loon? Ik betwijfel het.
Wat het herstructureren betreft lijkt het al of je een aanloop neemt om de bonus voor het komende jaar te verdedigen immers “De Graeve heeft het bedrijf toch goed gereorganiseerd”? Dus je eigen fouten rechtzetten (al is dit zeker niet het juiste woord als je honderden mensen aan deur moet zetten) is ook al een kwaliteit waar je betaald voor wordt. Moet ik onthouden 
Als je kijkt naar de loonevolutie van deze mensen beginnende van de jaren 80 tot nu dan zal je zien dat daar weinig loonmatiging inzit. De loonspanning is nooit zo hoog geweest en de verantwoordelijkheid nooit zo laag (cfr Dexia waar het hen toch ook allemaal overkomen is). Ondertussen is het loonzakje van de arbeider niet echt in verhouding gestegen. Het is in deze tijden niet meer dat terecht dat daar vragen bij worden gesteld; wat is hun werkelijke toegevoegde waarde? Ik maak graag de vergelijking met Messi, die verdient ook pakken geld maar een ploeg met of zonder Messi dat is een heel verschil. Bekaert met of zonder De Graeve daar ben ik nog niet zo zeker van. Iemand zei enkele maanden terug “we zouden al die CEO’s eens moeten vervangen door acteurs, eens zien hoe lang het duurt eer men dat doorheeft”. Ik denk dat dat wel een hele tijd kan duren.
geschreven door Koen op dinsdag 03 april 2012
Koen, ik vind wel dat je nu heel veel zaken op een hoopje gooit: de beloning van topsporters, de koninklijke familie, Dexia, de echte verdienste van bedrijfsleiders ... . Daar ga ik niet allemaal op reageren. Het shockeert me wel dat je de waarde van iemand als Bert De Graeve voor Bekaert zodanig in twijfel trekt dat een acteur het even goed (of slecht) had kunnen doen en men het verschil niet gemerkt zou hebben.
Ik weet niet of je het je realizeert, maar de eigenaars van Bekaert zijn de aandeelhouders, niet de CEO. Zij hebben het laatste woord doordat zij de bestuurders benoemen en ontslaan. Alleen in de mate dat De Graeve stock opties heeft gekregen, die heeft uitgeoefend, en de aandelen niet meteen verkocht heeft, is hij ook een aandeelhouder, maar dan wel een heel kleintje. Welnu, de aandeelhouders (eigenaars van de onderneming) zien hun inkomen (= dividenden) afnemen naarmate de beloning van al het personeel, inclusief Bert De Graeve, toeneemt. Puur financieel gesproken, hebben zij er dus belang bij om het inkomen van Bert De Graeve gelijk te houden of te verminderen. Bij gelijkblijvende winst, hebben zij dan een hoger dividend. Indien zij beslissen om de beloning van Bert De Graeve te verhogen, dan kan dat alleen maar betekenen dat zij daar als aandeelhouders en eigenaars van het bedrijf baat bij denken te zullen hebben. Om jouw vergelijking met de sport te gebruiken: indien een voetbalploeg niet gelooft dat de trainer de resultaten van de ploeg kan verbeteren, dan zullen ze hem geen loonsverhoging geven, als ze hem al niet ontslaan. Uiteraard kunnen de aandeelhouders zich vergissen, maar gezien hun financiële belangen is dat niet in hun voordeel en zullen ze dat alleszins niet opzettelijk doen (eigen schuld, dikke bult).
Nog één ding moet me van het hart: ik heb zeer veel respect voor arbeiders; mijn ouders waren (zeer) kleine zelfstandigen die 6,5 dagen per week werkten en in sommige maanden minder dan 30.000 frank (750 EUR) netto overhielden. Zij gingen nooit op restaurant of naar de film, wij hadden thuis geen telefoon, geen krant en geen auto. Ik was 23 toen ik voor het eerst op een vliegtuig ben gestapt en 30 toen ik voor het eerst de oceaan overgevlogen ben. Altijd maar werken en sparen. Dankzij de democratisering van het onderwijs hebben mijn zus en ik het nu (veel) beter dan onze ouders toen. Wie dit echt wil, kan dezer dagen hetzelfde bereiken als Bert De Graeve, je hoeft daarvoor niet van huis uit welgesteld te zijn. Studeer en werk hard en je kan hetzelfde bereiken. Als zijn positie zo benijdenswaardig is, wat houdt je dan tegen ?
geschreven door .(JavaScript moet ingeschakeld zijn om dit email adres te bekijken) op woensdag 04 april 2012
Je uitleg over dividenden en aandelenopties bewijst dat je goed hebt opgelet tijdens de cursus economie alleen moet je wel gaan beseffen dat 1) aandelenopties nooit genoeg zijn om uw zeg te doen in een bedrijf laat staan er de bovenhand te halen 2) je die aandelen ook niet altijd zonder voorwaarden vrij kan verhandelen (meestal om de andere aandeelhouders de kans te geven ze terug te kopen) en 3) een manager enkel geïnteresseerd is in de kassa en niet in het feit dat hij nu aandeelhouder is. Hij zal dan ook zo snel mogelijk zijn opties verzilveren. Believe me, I know, I’ve been there…
Wat mij echter helemaal met verstomming slaat is ” Studeer en werk hard en je kan hetzelfde bereiken.”. Moest je een beetje thuis zijn in de armoedesector dan zou je weten dat dat levensgrote bullshit is. Het is geen kwestie van kansen krijgen en grijpen, sommige mensen komen nooit op dat punt. Van dergelijke uitspraken is het maar een kleine stap naar (neo-)liberale onzin als zou het dan allemaal maar je eigen schuld zijn…
Wat je stamboom ermee te maken heeft weet ik ook niet maar alleen al omwille van je laatste zin wil ik het spel wel meespelen: al mijn overgrootouders op één na waren analfabeet en boeren, mijn grootouders hebben nooit langer dan hun 12 jaar naar school geweest en weten nog wat kinderarbeid is, mijn vader werkte zich op als bediende dankzij de paternalistische esprit van weleer, mijn moeder werd onderwijzeres want de normaalschool was nu eenmaal “de universiteit van de armen”. Dankzij het harde werk en de opgebouwde solidariteit van de vorige generaties kon ik als eerste in mijn familie naar de unief en tot op de dag van vandaag ben ik nog steeds de eerste en de enige in mijn familie met een universitair diploma. Twee zelfs, van 2 universiteiten. Vandaag de dag ben ik informaticus en zit op directieniveau. De neerbuigendheid in de laatste zin is dus op zijn zachtst gezegd misplaatst.
Liever zou ik u de volgende literatuur aanbevelen: “Ill fares the land” van Tony Judt, “The Spirit Level” van Wilkinson & Pickett, “De utopie van de vrije markt” van Achterhuis en “Hoe durven ze” van Peter Mertens.
En in tegenstelling tot Ayn Rand betreft het hier geen romans…
geschreven door Koen op woensdag 04 april 2012
Laten we beleefd blijven, Koen. Ik wilde niemand beledigen, verre van. Wat de stock opties betreft, zitten we volledig op dezelfde lijn; ik bedoelde ook te zeggen dat zij die stock opties hebben, alleen in de cash geinteresseerd zijn en dus niet in het aandeelhouder-zijn.
Wat mijn slotzin betreft, denk ik dat we inderdaad van mening verschillen, misschien omdat ik 3 jaar in de Verenigde Staten heb gewoond en gewerkt. Ik ben van mening dat iedereen die bij ons (nagenoeg) gratis kan studeren tot en met de universiteit, een stukje zijn eigen toekomst kan en moet uitbouwen. Er is bovendien schoolplicht tot 18 jaar in dit land, zodat iedereen tot die leeftijd verplicht kennis krijgt van de mogelijkheden en de kansen die werken en studeren kunnen opleveren. Ik heb de indruk dat jij daarvan een levend bewijs bent, net als ik. Mijn vader was steeds jaloers op werknemers en ambtenaren omdat die vaste uren en een vast salaris hadden. Ik heb hem steeds gezegd dat hij dan ook daarvoor had kunnen kiezen. Maar het omgekeerde geldt natuurlijk ook.
Maar deze discussie ging niet om het uitroeien van (kans)armoede, dacht ik, maar over de discrepantie tussen de beloning van een CEO en die van arbeiders en bedienden van een onderneming. Je mag dit rustig (neo-) liberaal noemen, maar ik ben geen voorstander van een nog grotere uitvlakking van de lonen en de inkomsten dan nu reeds het geval is in België, omdat je dan de brain drain nog gaat versterken en onze knapste koppen allemaal het land uit jaagt. Of vinden we het positief dat het beslissingscentrum van Belgische ondernemingen meer en meer naar het buitenland verhuist of in handen van buitenlanders, zoals Carlos Brito of Ajit Shetty terecht komt ? Maar laat me nu niet gezegd hebben dat dit een vrijgeleide is voor CEO’s om er ongestraft een knoeiboel van te maken, hé. Ik denk wel dat het aan de Raad van Bestuur en de aandeelhouders van een bedrijf is om hen te beoordelen en (financieel of anderszins) te belonen voor goed werk en te sanctioneren voor slecht werk. Mijn persoonlijke mening—gebaseerd op voorbeelden als Sabena, Dexia en Belgacom—is dat de overheid doorgaans niet zo sterk is in het uitoefenen van het ultieme toezicht op het (top)management van een onderneming. Dat de werknemers een zitje met bijhorende verantwoordelijkheid kunnen krijgen in de hoogste organen van een onderneming—zoals in Duitsland het geval is met de Mitbestimmung—hoeft zeker geen slechte zaak te zijn, ik denk dat het relatieve succes van de huidige Duitse economie daarvan een goed voorbeeld is.
geschreven door .(JavaScript moet ingeschakeld zijn om dit email adres te bekijken) op woensdag 04 april 2012
Volstrekt akkoord, Lorin. In vele Belgische bedrijven (waaronder Bekaert, maar Van Hool is nog zo’n voorbeeld) gaat de directie al vele jaren zeer personeelsvriendelijk om met vakbonden en personeel. Het resultaat is dat de vakorganisaties denken dat er nooit afgedankt of gedelokaliseerd zal worden. Maar er komt een moment dat de directie moet kiezen, tussen overleven (= nieuwe orders binnenhalen) of een uitdoofscenario. Er zijn omzeggens geen functies in industriële bedrijven die niet gedelokaliseerd of geoutsources kunnen worden. En wat verkoop en service in België en Europa betreft ... daarvoor moet je wel in/dichtbij de markt / de consumenten zitten, maar dan mag je niet te pas en te onpas het bordje “gesloten/congé”, “jaarlijkse vakantie/congé annuel”, etc. aan je vitrine hangen ... .
geschreven door .(JavaScript moet ingeschakeld zijn om dit email adres te bekijken) op maandag 27 februari 2012