Beter dom dan slim
Dit weekend heb ik op mijn neefjes van rond de drie gepast. Leuk, vermoeiend en vooral intrigerend om te zien hoe de wereld steeds opnieuw wordt ontdekt. Tijdens een verplicht nummer in de zoo moest ik denken aan het feit dat de mens een van de slimste dieren op aarde is. Onze capaciteit tot leren en onze intelligentie zijn zo groot dat ons brein 20procent van alle calorieën verbrandt die een mens in rusttoestand nodig heeft. De omvang van onze hersenen is zelfs zo toegenomen dat moeder en telg bij de geboorte een serieus risico lopen. En toch weten onze baby's zo goed als niets. Voor het hok van de everzwijnen leerde ik dat ze na zes maanden al hun horizontale strepen verliezen en volwassen worden. Een leeuw kan na een jaar of vier zijn plan al trekken. Maar het zal nog jaren duren vooraleer mijn neefjes voor zichzelf kunnen zorgen. We moeten dus lang en veel leren vooraleer we genoeg weten om zelfstandig te kunnen leven. Daar zijn we als menselijke diersoort goed in en trots op. Daar zit immers onze capaciteit tot innovatie. Maar wat blijkt nu? Te slim zijn is slecht voor onze gezondheid.
Dr.Kawecki van de Universiteit van Fribourg heeft namelijk ontdekt dat veel weten schadelijk is voor de constitutie. In een experiment met fruitvliegen hebben onderzoekers slimme en domme vliegen geproduceerd. Dat konden ze door, generatie na generatie fruitvlieg, experimenten uit te voeren waardoor de kleine beestjes geleidelijk slimmer werden. Na 15generaties zijn bepaalde vliegen genetisch geprogrammeerd om sneller te leren dan hun gewone soortgenoten. Deze slimme vliegen onderscheiden zich door het feit dat ze na één uur al leren wat hun collega's meerdere uren tijd vraagt. Zo kent een slimme vlieg al na één uur het verschil tussen twee potjes gelei. Het eerste smaakt naar sinaasappel, maar heeft ook het bittere kinine als ingrediënt. Het tweede heeft gewoon een ananassmaak. Slimme vliegen weten al snel dat ze hun eitjes niet in de sinaasappeljam moeten leggen indien ze geen onaangename ervaring willen.
Je zou dus denken dat de wet van Darwin ervoor zorgt dat het slimmere species makkelijker kan overleven in de wereld. Niets blijkt minder waar. Het verbijsterende resultaat van een aantal andere experimenten liet zien dat slimme vliegen sneller sterven dan hun domme collega's. In een andere proef, waarin de slimme vliegen en gewone vliegen werden getest, overleefde 80procent van de gewone vliegen, maar minder dan de helft van de slimme vliegen. Hoe komt dat nu? Dr.Kawecki vermoedt dat elk species evolueert tot het een evenwicht bereikt tussen de kosten en de opbrengsten van leren.
Als die bevindingen ook voor de mens gelden zou dat willen zeggen dat er een ongeschreven grens is aan innovatie. Wij zullen, volgens dat principe, dus maar vernieuwen tot aan het punt waar de voordelen van innovatie opwegen tegen de nadelen die vernieuwing met zich brengt. Een maatschappij die erg risicoschuw is en vernieuwing argwanend bekijkt, is dus per se ook minder innoverend. En laat het nemen van risico en het omgaan met vernieuwing nu niet bepaald onze troefkaarten zijn in Vlaanderen. Alleszins lijkt er op wereldvlak voorlopig geen maat te staan op de innovaties die we produceren. Dat zit mondiaal dus nog wel even snor.
Op persoonlijk vlak menen geleerde mensen dat wij waarschijnlijk een verborgen kost betalen voor het extreme leerparcours dat we onszelf opleggen. Sommige ziekten zouden zelfs het bijproduct kunnen zijn van intelligentie. Tot we weten hoe dat precies in elkaar zit, stel ik voor deze bevindingen nog even niet te delen met de schoolgaande jeugd. Voorlopig leren mijn neefjes nog onbezorgd dat de koe 'boe' doet en de kat 'miauw' zonder dat er sprake is van ernstige schade aan hun welvaren. In tegendeel.
donderdag 15 mei 2008
Vind je dit interessant? Deel het met anderen.
