Conservatieve progressiviteit

SS_Wacky_Taxes_cover2

Wat we al lang wisten, is gisteren nog maar eens bevestigd: ons land is belastingkampioen. De cijfers die de Oeso bekendmaakte, plaatsen ons op eenzame, wereldwijde hoogte: een eenverdiener zonder kinderen betaalt hier voor elke 100 euro die hij verdient, 55,50 euro belastingen. Het gemiddelde bij werknemers in andere Oeso-landen ligt op 35,3 euro. Zolang je werkt, belasten we er dus op los. Gelukkig, hoor ik u zeggen, zijn die belastingen fair, want progressief. Dat betekent in theorie dat we de rijken meer belasten dan de armen. Maar niets is zo conservatief als ons doorgeschoten progressief belastingsysteem.

Griekse beginselen
Voor de geschiedenis van de progressieve belasting moeten we terug naar het land waar het gebrek aan betaalde belastingen het einde van een tijdperk inluidde: Griekenland. In de vijfde eeuw voor Christus werd, na de Peloponnesische oorlog, een progressieve inkomstenbelasting ingevoerd. De morele grondslag van die belasting ligt in het feit dat rijken een groter gebruik hebben gemaakt van het gemeenschappelijk goed en daardoor hun rijkdom vergaard hebben. Met de progressieve belasting lossen ze dus een schuld aan de samenleving in.

Snel rijk
Maar geschiedenis en morele grondslag daar gelaten, er schort wat aan ons systeem. Het eerste mankement is dat we wel heel snel 'rijk' zijn volgens onze belastingwetten. Als u meer dan 34.330 euro per jaar verdient, zelfs met twee, hebt u al het bedenkelijke geluk in de hoogste belastingsschaal te belanden. En dus meer dan de helft van wat u verdient af te dragen.

Maar 1/3 overheidsinkomsten uit consumptie
Het tweede fundamentele probleem is dat onze fiscus twee derde van al zijn inkomsten bij werkende mensen haalt. Er is haast geen enkel ander land dat werk zo ontmoedigt als België. Terwijl elke politicus belijdt dat we juist meer werkende Belgen nodig hebben om onze sociale voorzieningen te betalen.

Progressief en regressief
En mijn derde probleem is de progressiviteit van de belastingen en de regressiviteit van onze tegemoetkomingen. Je zou denken dat als je meer dan vijftig procent van je inkomsten afstaat aan de gemeenschap, de inhaligheid van de overheid stopt. Maar nadat die herverdeling is gebeurd, begint de overheid opnieuw. Zo is de bijdrage die je moet betalen of de tegemoetkoming die je krijgt voor kinderopvang, het abonnement op het openbaar vervoer, thuiszorg, een sociale woning, medicijnen, bouwpremies en stookolie inkomengerelateerd.

Vroeg stoppen met werken
Simpel gesteld is Jan die 100 euro verdient en onder de hoogste belastingschijf valt, niet veel beter af dan Piet die 70 euro verdient maar daarover veel minder belasting betaalt. Want die houdt niet alleen relatief meer over van zijn inkomen, maar zal ook minder moeten betalen voor een kinderdagverblijf, zal goedkoper kunnen wonen als hij een beroep kan doen op een sociale woning en zal minder moeten betalen voor zijn medicijnen. Geen wonder dat iedereen vroeg wil stoppen met werken. Dat is absurd. De afgunstmaatschappij heeft ons zo ver geleid dat we de werkenden ontmoedigen. Zo zagen we vrolijk de tak af waarop we zitten.

Inkomstengerelateerde vuilniszakken
Mijn punt is dat niet enkel onze belastingen te hoog zijn, ze zijn ook zó progressief dat ze unfair zijn. Ons progressieve systeem is doorgeschoten en dringend aan revisie toe. Ondertussen ben ik al blij dat de onzalige gedachte die ooit bestond om ook de prijs van de vuilniszak te linken aan het inkomen, voorlopig geen doorgang heeft gevonden. Tenslotte kost het de overheid evenveel om de vuilniszak van een rijke of een arme Vlaming op te halen.

De Paradox van Parys verschijnt op vrijdag in De Standaard.

 

vrijdag 27 april 2012 - Geef je commentaar (2)

Vind je dit interessant? Deel het met anderen.

Kuddegedrag

werken.jpg.h380.jpg.568

We kennen het van op school maar onderkennen het niet op de werkvloer: het feit dat de groep ons gedrag bepaalt. Zoiets geven we nu eenmaal niet graag toe omdat het niet strookt met de mythe van de vrije en ontvoogde mens. Toch legt een kudde zijn normen op, vaak tegen een hoge economische kost. En als collega's de ultieme kudde zijn, zijn wij het ultieme schaap. Een voorbeeld. Ik heb een vriend die we voor de handigheid even Dirk noemen. Hij is enkele maanden geleden voor de groendienst van één van de grootste gemeenten in ons land gaan werken. Op die manier kon hij als gescheiden papa op tijd thuis zijn om zijn kinderen van school te halen. Dirk is wat je noemt een geboren werker. Gemiddeld gezien heeft de man de man al een boom of tien gerooid, een plantsoen of vier aangeplant en een container of twee gevuld als de rest van het land ontwaakt.

Reprimande voor werklust
Nu zou je denken dat je met zo'n houding meteen de ster van de gemeentelijke groendienst wordt. Wie wil er immers niet zo'n collega? De gemeentelijke groendienst dus. Dirk heeft recent een vriendelijke doch niet mis te verstane reprimande gekregen van zijn ploegbaas. Reden? Zijn werklust. Zo namen zijn collega's het niet in dank af dat Dirk zich vragen stelde bij het feit dat er een volledige werkdag was voorzien om werkkleding uit te kiezen. Acht uur lang voor een opdracht van een kwartier. Of toen hij vriendelijk opmerkte dat om rond half vier 's middags uit te klokken, je niet noodzakelijk om half drie moet stoppen met werken. Dat was buiten zijn collega's gerekend die minstens een uur nodig hebben om ‘binnen te rijden' en te douchen. Maar het werd zijn overste pas echt te veel toen Dirk zich nietsvermoedend als (enige) werkwillige meldde op een stakingsdag. Zijn baas stuurde hem prompt naar huis met de vraag of hij een carrière van korte duur beoogde.

Bandwerk
En vooraleer u denkt dat dit fenomeen zich enkel op kosten van de belastingbetaler voordoet wil ik u het verhaal van een andere vriend van me niet onthouden. Die deed een vakantiejob bij een industrieel bedrijf in Leuven. Hij stond daar aan de band en zag daar hoe er twee mensen zich uitsloofden om hun werk snel en accuraat uit te voeren. Ook zij kregen te maken met de collectieve dwang van de werkvloer. Het acute gevaar voor de rest van de band was immers dat de directie de band zou versnellen op basis van de prestaties van de twee vlijtige arbeiders.

Face time
En vooraleer u denkt dat dit fenomeen zich beperkt tot arbeider jobs kan ik u vertellen dat er op mening bureau in dit land nerveus wordt geschuifeld rond de klok van zes. Want durft u naar huis te gaan voor uw collega's dat doen, laat staan als de baas nog achter haar bureau zit? Sommige bedrijven hebben er zelfs een woord voor: ‘face time.' Achter je bureau blijven zitten enkel en alleen om je gezicht aan de baas te laten zien. Terwijl je evengoed naar huis kon gaan.

Nie pleuje
Iedereen maakt in dergelijke situaties een afweging: plooien of mezelf het leven zuur maken. Want als je gedrag betekent dat je jezelf buiten de groep stelt, weet je dat je tekent voor een leven vol collegiale tegenkanting. En aangezien we acht uur op een dag op de werkvloer doorbrengen, is dat allesbehalve een prettig vooruitzicht.

Dure schapen
Dat soort schaapachtig gedrag heeft een enorme prijs. Het is moeilijk te berekenen, maar als je alle werknemers die uit vrees het zwarte schaap van het eiland te worden het motto 'festina lente' huldigen, bij elkaar optelt, dan verliezen we tonnen productiviteit. Niet alleen puur economisch is kuddegedrag schadelijk, ook ons sociale weefsel lijdt eronder. Want achter je scherm wat zitten surfen tot de baas vertrekt terwijl je eigenlijk thuis met de kinderen had moeten zijn, is niemands gedroomde tijdverdrijf. Het zou een pak goedkoper én leuker zijn als iedereen de moed had om de cultuur in de eigen kudde bij te sturen.

De Paradox van Parys verschijnt op vrijdag in De Standaard.

 

vrijdag 20 april 2012 - Geef je commentaar (0)

Vind je dit interessant? Deel het met anderen.

Economie en zelfdoding

mmw_suicide_article

Elk jaar kosten zelfdoding en pogingen tot zelfdoding de Vlaamse economie 500 tot 600 miljoen euro. Dat zit hem, volgens Lieven Annemans die gezondheidseconoom is aan de UGent, vooral in het verlies aan arbeidsproductiviteit. Ter vergelijking voegt de professor er de kosten van het fileprobleem aan toe, die worden op 250 miljoen euro geschat. Ondertussen zijn de cijfers over zelfdoding zo alarmerend dat het niet enkel een maatschappelijk maar ook een groot economisch probleem is. De belangrijkste doodsoorzaak bij mannen tussen de 35 en de 50 jaar bij ons? Zelfmoord. Bij jongeren piekt zelfdoding eveneens als één van de belangrijkste doodsoorzaken. In totaal stappen er dagelijks drie Vlamingen uit het leven en ondernemen ongeveer 45 Vlamingen een poging. Dat zijn meer dan 1.100 Vlamingen per jaar die sterven door zelfdoding of vijf keer meer dan er Belgen vermoord werden in 2009. In Europa moeten we haast geen enkel ander land laten voorgaan als het op zelfdodingcijfers aankomt. We hebben dus een probleem.

screenhunter3if0

Economische crisis
Minister Jo Vandeurzen van Volksgezondheid wijt het stijgende aantal zelfdodingen voor een deel aan de economische crisis. Dat is interessant omdat ze nog een andere link legt tussen zelfdoding, iets wat wij voornamelijk als een mentaal probleem zien - en dus een irrationele beslissing - en economische theorie die net de rationele mens als uitgangspunt neemt. Twee Princeton economisten kwamen al in 1974 op de proppen met een model dat sommige zelfmoorden kan voorspellen en kaderen als perfect rationeel. In het kort komt het erop neer dat je de waarde van een leven berekent. Dat doe je door alle geluk dat in leven kan zitten bij mekaar op te tellen, daar de kost van hoe je aan dat geluk komt van af te trekken en zo de net present value van je levensplezier te berekenen. Is de som negatief, dan is zelfmoord een redelijke beslissing.

Zelfdoding als rationele beslissing
In het model werd voorspeld en bewezen dat zelfmoord toeneemt naarmate je ouder wordt, afneemt als je inkomen stijgt en daalt wanneer je ‘zin in het leven' groot is. De opportuniteitskost of de prijs om zelfmoord te plegen is wel voor iedereen verschillend. Iemand die 20 is heeft een heel andere verwachting rond toekomstig geluk en inkomen en zal dus ook een hogere opportuniteitskost hebben om die rationele beslissing te nemen. Dit debat is belangrijk omdat het gaat over hoe we zelfdoding zien. Want zouden we even veel geld vrij maken voor een ziekte die tussen onze twee oren zit als voor een ziekte die rationeel is en kan genezen worden? Of vinden we het toch makkelijker fondsen te voorzien voor iets dat we kunnen oplossen dan voor psychische aandoeningen? 

Gefaalde poging, beter leven
En er is nog iets dat economie ons kan leren over zelfdoding. Mensen die een niet-succesvolle poging tot zelfmoord hebben ondernomen doen het achteraf economisch veel beter dan zij die wel zelfmoord overwogen hebben maar nooit een poging ondernomen hebben. De eerste categorie verdient gemiddeld een vijfde meer dan de laatste. Dat wordt verklaard door het feit dat een keer je zelfmoord probeert en faalt je heel wat makkelijker zorgen en aandacht krijgt van medische professionals maar ook van familieen vrienden. Hulp levert dus duidelijk resultaten op. 

Piraha
Zelfdoding is dus niet enkel een menselijk, irrationeel drama maar ook een grote economische kost die soms stoelt op een rationele beslissing. Hoe we zelfdoding zien, bepaalt hoe we het probleem aanpakken. In ieder geval moeten we dringend een kijkje gaan nemen in de Amazone. Daar woont de Piraha stam die geen enkel gekend geval van zelfdoding telt.

Zit je met vragen over zelfdoding? Dan kan je terecht bij de Zelfmoordlijn op 02 649 95 55 of op www.zelfdoding.be. De Paradox van Parys verschijnt op vrijdag in De Standaard. 

vrijdag 13 april 2012 - Geef je commentaar (2)

Vind je dit interessant? Deel het met anderen.

Mooie mensen zijn slimmer

abercrombie-and-fitch

In Brazilië krijgen arme mensen gratis facelifts omdat ‘iedereen recht heeft op schoonheid'; Aan onze universiteiten kan u binnenkort weer een hele horde huppelende en kort gerokte vrouwelijke studentes aantreffen, klaar voor de mondelinge examens. En op de Waterloolaan maakt de Amerikaanse kledingketen Abercrombie & Fitch van mooie mensen op de werkvloer zijn uitstalraam. Mooie mensen, zo gaat de volkswijsheid, hebben een voetje voor in het leven én op de werkvloer. Dat schoonheid en economisch succes met elkaar gelinkt zijn, klopt. Maar lang niet altijd zoals wij denken. Onze obsessie met schoonheid is niet zo oppervlakkig als we zelf denken en de slinger slaat niet altijd in dezelfde richting door.

Symmetrische schoonheid
Om schoonheid te begrijpen moeten we eerst naar de biologie. In essentie vinden we mensen mooi als ze symmetrische gezichtstrekken hebben. Of als ze een gezonde huid en glanzend haar hebben. Daar blijkt biologisch wat voor te zeggen omdat het karakteristieken zijn van gezonde mensen en dus interessante specimen om mee te paren. Bovendien is het voor een embryo bijzonder moeilijk om in zijn ontwikkeling een perfecte symmetrie te bewaren - enkel embryo's met goede genen slagen daar in. Er zit dus behoorlijk wat natuurlijke selectie in het feit dat we symmetrisch bevonden medemensen aantrekkelijk vinden. 

Intelligentie
Maar er is ook een andere goede redenen dat bevallige mensen professioneel verder springen: ze zijn ook slimmer. Tenminste dat is de stelling van Dr. Miller van de universiteit van New Mexico. Hoe symmetrischer - en dus hoe mooier - iemands fysieke karakteristieken zijn, hoe hoger de score op een algemene intelligentie test. Dat wordt bevesigd in een andere onderzoek waarin één groep mensen een IQ test invulde en een andere groep aan de hand van foto's hun resultaten diende in te schatten. U raadt het al, de letterlijk knappe koppen waren dat vaker ook figuurlijk. Het is geen toeval dat ‘knap' bij ons zowel slim als schoon betekent.

Business strategie
Als je twee gelijkwaardige kandidaten hebt, is mooie mensen aanwerven dus een perfect legitieme business strategie. Die wijsheid komt uit de koker van Dr. Hamermesh van de universiteit van Texas. Die rekende nog voor dat ‘lelijke' mannen ongeveer tien percent minder verdienen dan gemiddeld. Knappe exemplaren 5% meer. Shanghai is de ergste plek voor lelijke vrouwen, die verdienen er een derde minder dan gemiddeld. Maar het is ook de beste plek voor bekoorlijke Chinese dames, die verdienen er tien procent meer dan doorsnee.

Nadelen
Maar schoonheid is niet altijd positief op de werkvloer. Dat blijkt dan weer uit onderzoeksresultaten die deze week het licht zagen. In die test stuurden onderzoekers 2.500 CV's uit, de helft met en de andere helft zonder foto. De mensen op de foto hadden voordien allemaal een schoonheidsscore gekregen. Attractieve mannen mochten sneller op interview komen dan hun onooglijke collega's. Maar aantrekkelijke vrouwen hadden 11 brieven nodig voor ze uitgenodigd werden terwijl de gemiddeld uitziende vrouwen er maar zeven hoefden te sturen. De onderzoekers konden hier geen verklaring verzinnen. Behalve dat 93% van de HR managers die beslisten of een kandidaat op interview mocht komen een vrouw was.

Discrimineren
Wettelijk mag je niet discrimineren op basis van geslacht, handicap, ras, of seksuele geaardheid. Maar mag je dus wel lustig lelijke mensen discrimineren. Of beeldschone.

De Paradox van Parys verschijnt op vrijdag in De Standaard.

donderdag 05 april 2012 - Geef je commentaar (3)

Vind je dit interessant? Deel het met anderen.

© Lorin Parys. - webdesign blau - Lorin Parys. RSS 2.0 - disclaimer en privacy